Rosyjski przyrodnik, filolog i poeta. Urodził się w wiejskiej rodzinie rybaka z okolic Archangielska. Tam spędził dzieciństwo i młodość. Mając 20 lat, przyjechał do Moskwy z zamiarem dalszego kształcenia się – został studentem Słowiańsko-Grecko-Łacińskiej Akademii, którą ukończył z wyróżnieniem. To otworzyło mu drzwi do nowo utworzonej pracowni fizycznej w Akademii Nauk w Petersburgu. W roku 1736 wysłano go na studia do Niemiec, do Marburga, gdzie przebywał pięć lat. W roku 1745 został mianowany profesorem chemii w Instytucie Petersburskiej Akademii Nauk. W roku 1755 z inicjatywy uczonego utworzono w Moskwie uniwersytet, nazwany później jego imieniem. Łomonosow był wszechstronnie uzdolniony i interesował się wieloma dziedzinami nauki. Stworzył rosyjskie nazewnictwo naukowe. Największe znaczenie miały jego prace z zakresu nauk przyrodniczych, w tym z fizyki i chemii. Niezależnie od francuskiego chemika Antoine’a Laurenta Lavoisiera sformułował prawo zachowania masy. Opracował własną korpu-skularną teorię ciepła, skonstruował fotometr -jeden z pierwszych przyrządów do mierzenia światłości, natężenia oświetlenia i strumienia świetlnego, oraz refraktometr – przyrząd optyczny do mierzenia współczynnika ... czytaj dalej

Filozof angielski. Jeden z głównych przedstawicieli nowożytnego empiry-zmu (pogląd, według którego podstawowa rola w poznaniu przypada doświadczeniu) i sensualizmu (źródłem poznania są wrażenia zmysłowe). Studiował na uniwersytecie w Oksfordzie nauki przyrodnicze i medycynę. W roku 1658 uzyskał stopień magistra. W roku 1660 został na tej uczelni wykładowcą greki, retoryki i filozofii. Był sekretarzem i lekarzem domowym wpływowego polityka, rzecznika liberalizmu, lorda Shaftesbury’ego. W roku 1683, po śmierci Shaftesbury’ego, który zmarł w niełasce, John Locke zbiegł do Holandii. Pozostawał tam do roku 1689, to znaczy do czasu, gdy król Jakub II został zdetronizowany. W roku 1689 wydał słynny „List o tolerancji”, lecz zmuszony był opublikować go anonimowo. Utrzymywał w nim, że państwo nie powinno ingerować w wyznania swoich obywateli. Uważał jednak, że tolerancja religijna nie może obejmować katolików (ponieważ uznają zwierzchność obcego władcy, czyli papieża) i ateistów. Pierwszą książką, która przyniosła uczonemu sławę, były „Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego” (1690). Locke zastanawiał się w tym dziele nad pochodzeniem, naturą i granicą ludzkiego poznania – okazał się w ... czytaj dalej

Wybitny matematyk rosyjski, twórca geometrii nieeuklidesowej. Urodził się w rodzinie urzędnika w Niżnim Nowogrodzie. Do szkoły średniej uczęszczał w Kazaniu, a następnie zaczął studiować na miejscowym uniwersytecie. W roku 1811 ukończył studia na wydziale matematycznym i podjął pracę na tej uczelni jako asystent. W roku 1814 został adiunktem – pomocniczym pracownikiem naukowym. Dwa lata później otrzymał tytuł profesora i piastował to stanowisko przez trzydzieści lat, do roku 1846. Od 1827 roku był także rektorem uniwersytetu w Kazaniu. Niemal równocześnie z węgierskim matematykiem Janosem Bolyaiem i Niemcem Carlem Gaussem stworzył podstawy geometrii odmiennej od geometrii Euklidesa, obowiązującej do tego czasu. Jako punkt wyjścia do swoich dociekań Nikołaj I. Łobaczewski przyjął te same aksjomaty co Euklides, z wyjątkiem jednego – aksjomatu o równoległych, nazwanego potem aksjomatem Łobaczewskiego. Twierdzenie Euklidesa, że przez dany punkt leżący na tej samej płaszczyźnie, co dana prosta, można przeprowadzić tylko jedną prostą równoległą do niej, matematyk rosyjski zastąpił w roku 1826 twierdzeniem, że przez punkt nie leżący na danej prostej przechodzą co najmniej dwie różne proste leżące z tą ... czytaj dalej

Szkocki podróżnik i badacz Afryki, misjonarz protestancki. Urodził się w ubogiej rodzinie chłopskiej. Jako młody chłopak pracował w przędzalni bawełny, jednocześnie zdobywając wiedzę medyczną i teologiczną. W roku 1841 przybył do Afryki, do stacji misyjnej w Beczuanie (obecna Botswana), gdzie ożenił się z córką kierownika misji, Mary Moffat, która później towarzyszyła wielu jego wyprawom. Z biegiem czasu zaczął prowadzić działalność misyjną w głębi Afryki, dokąd nie dotarł przed nim żaden Europejczyk. Później pasja podróżowania i penetrowania nowych lądów wzięła górę nad działalnością misyjną. W roku 1849 zbadał wschodnią część pustyni Kalahari i odkrył znajdujące się tam jezioro Ngami. Dwa lata później (1851) dotarł do rzeki Zambezi. W latach 1853-1854 odbył wyprawę w górę tej rzeki i przeszedłszy przez tereny nad jeziorem Dilo-lo i obszar źródłowy rzeki Kasai (południowo-zachodnia Afryka), dotarł do fortu Luanda nad Oceanem Atlantyckim. Z Luandy przesłał pierwsze wiadomości o dokonanych odkryciach do Towarzystwa Geograficznego w Londynie. Następnie, powróciwszy nad rzekę Zambezi, popłynął z jej biegiem. W wyniku tej wyprawy odkrył w roku 1855 wielki wodospad, który nazwał imieniem ówcześnie ... czytaj dalej

Węgierski kompozytor i pianista. Syn utalentowanego muzycznie urzędnika dworskiego. Naukę gry na fortepianie rozpoczął pod kierunkiem ojca. Mając 9 lat, występował publicznie z koncertami. Przez dwa lata kształcił się w Wiedniu, m.in. u Antonia Salieriego. Od roku 1823 studiował prywatnie w Paryżu, ponieważ nie dostał się do konserwatorium. Stale ćwicząc, nabył takiej biegłości w grze na fortepianie, że zyskał sławę wirtuoza tego instrumentu. W latach paryskich zaprzyjaźnił się z Chopinem. W latach 1839-1847 odbył wiele tournee koncertowych, które przyniosły mu ogromne sukcesy, także finansowe. W roku 1843 koncertował w Warszawie. W roku 1848 przybył do Weimaru, gdzie mieszkał do roku 1861, kiedy to musiał opuścić miasto w wyniku intryg. W Weimarze do roku 1859 prowadził ożywioną działalność artystyczną jako kompozytor, pedagog, dyrygent i dyrektor opery. Pierwszy zapoczątkował koncerty zwane recitalami, wykonywane przez jednego artystę muzyka. W roku 1861 przeniósł się do Rzymu. W tym mieście, w wyniku niepowodzeń osobistych, przyjął w roku 1865 niższe święcenia kapłańskie. W ostatnich latach życia przebywał głównie w Weimarze, Budapeszcie (ufundował tu konserwatorium) i w Rzymie. Liszt należy do wybitnych ... czytaj dalej

Chirurg angielski. Pochodził z rodziny arystokratycznej (był baronem). Studia medyczne odbył w University College w Londynie i jako wybitny student w roku 1852 otrzymał dyplom lekarski. Specjalizował się w chirurgii. W roku 1860 został profesorem uniwersytetu w Glasgow, a rok później chirurgiem Royal Infirmary w tym mieście. Stanowisko to piastował przez prawie osiem lat. W tym właśnie czasie zaczął opracowywać metody antyseptyki, zainspirowany artykułem Ludwika Pasteura na temat pochodzenia chorób zakaźnych. Doszedł wtedy do następującego wniosku: jeżeli choroby zakaźne są wynikiem działania mikrobów, to metodą zapobiegawczą zakażeniom pooperacyjnym (m.in. powszechnej wtedy gangrenie) jest unieszkodliwienie zarazków wcześniej, zanim dostaną się do rany. Antyseptykę wprowadził do chirurgii w roku 1867. Jako środka bakteriobójczego użył kwasu karbolowego. Nie tylko mył ręce przed operacją, ale kazał także wyjaławiać narzędzia chirurgiczne i opatrunki oraz myć rany i rozpylać karbol na sali operacyjnej. W wyniku tych zabiegów wysoka śmiertelność wśród pacjentów spadła. W latach 1861-1867 na męskiej sali śmiertelność po operacjach ofiar wypadków wynosiła 45 procent, a dwa lata po wprowadzeniu antyseptyki zmalała do ... czytaj dalej

Przyrodnik szwedzki, twórca współczesnego systemu klasyfikacji organizmów. Był synem wiejskiego pastora. W dzieciństwie nie odznaczał się szczególnymi zdolnościami – uznano go nawet za mało zdolnego. Z trudem dostał się na medycynę w Lund. Po roku przeniósł się na uniwersytet w Uppsali na wydział przyrodniczy. Po ukończeniu studiów wybrał się w roku 1732 na wyprawę do Laponii w celu zbadania flory i fauny tego regionu (wyniki badań opublikował później w monografii lapońskiej flory w dziele „Flora laponi-ca”). W latach 1735-1738 przebywał w Holandii, gdzie w roku 1735 uzyskał stopień doktora medycyny. W Lejdzie wydał niewielką, czter-nastostronicową broszurę pt. „Systema naturae”, która zapoczątkowała systematykę organizmów. Metodę porządkowania świata roślin i zwierząt doskonalił przez całe życie, tak że „Systema naturae” rozrosła się w końcu do dzieła dziesięciotomowego, opublikowanego już po śmierci autora, w latach 1788-1793. Po powrocie do Szwecji prowadził praktykę lekarską; uzyskał tytuł lekarza królewskiego. W roku 1739 współtworzył Szwedzką Akademię Nauk i był jej pierwszym prezesem. Od roku 1741 wykładał na uniwersytecie w Uppsali, będąc jednocześnie kierownikiem ... czytaj dalej

Polski leksykograf, pedagog, bibliotekarz i bibliograf. Urodził się w toruńskiej zniemczonej rodzinie mieszczańskiej pochodzenia szwedzkiego. W 1789 roku zaczął studiować teologię ewangelicką i językoznawstwo na uniwersytecie w Lipsku, gdzie w roku 1792 objął lektorat języka polskiego. Po rozbiorach Polski nawiązał bliższe stosunki z polskimi emigrantami politycznymi przebywającymi w Saksonii. W tym czasie zajął się tłumaczeniem na niemiecki utworów Juliana Ursyna Niemcewicza, m.in. „O ustanowieniu i upadku konstytucji polskiej 3 maja 1791″. W roku 1794 przybył do Warszawy. W czasie powstania kościuszkowskiego był związany z radykalnym obozem jakobińskim. Po klęsce insurekcji wyjechał do Wiednia. Przebywał w tym mieście w latach 1795-1803, pracując jako bibliotekarz Józefa Maksymiliana Ossolińskiego przy porządkowaniu i gromadzeniu księgozbioru. Korzystał z obfitych zasobów bibliotecznych, poszerzał swoją wiedzę językową. W roku 1801 został członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie. W Wiedniu rozpoczął, przy poparciu Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, Tadeusza Czackiego i Adama Kazimierza Czartoryskiego, gromadzenie materiałów do dzieła swego życia, jakim był „Słownik języka polskiego” ... czytaj dalej

Amerykański pilot, generał. Od dzieciństwa przejawiał zdolności techniczne: majsterkował, budował modele różnych urządzeń. Po ukończeniu szkoły podstawowej został uczniem szkoły mechanicznej. Tam zainteresował się samochodami, jednakże jego pasją stały się samoloty. Cały wolny czas poświęcał na zgłębianie zagadnień związanych z awiacją- nauką wtedy jeszcze bardzo młodą. Oprócz znajomości zagadnień teoretycznych postanowił poznać problemy lotnictwa od strony praktycznej: zapisał się na kursy pilotażu, które ukończył z wyróżnieniem. Świat techniki był wówczas zajęty budowaniem coraz to doskonalszych maszyn i biciem różnych rekordów. W roku 1922 dwaj lotnicy portugalscy -Gago Coutinho i Saccudra Cabal – pokonali południowy Atlantyk. Przelecieli etapami z Lizbony do Rio de Janeiro. Dwudziestoletni Charles A. Lindbergh kupił w tymże roku samolot wojskowy i po wyremontowaniu go zajął się pokazami lotniczymi. Przez prawie cztery lata stanowiło to jego główne źródło utrzymania. Jednakże umiejętności zdobyte na kursach pilotażu okazały się niedostateczne do podjęcia pracy w zawodzie pilota. Braki wiedzy uzupełnił najpierw w Wojskowej Szkole Lotniczej, a następnie w Wyższej Wojskowej Szkole Lotniczej. Po ... czytaj dalej

Prezydent Stanów Zjednoczonych. Przyszedł na świat jako syn ubogiego farmera. W młodości podejmował się dorywczo różnych prac: był flisakiem i przewoźnikiem, pracował na poczcie. Kształcił się sam. W roku 1836 rozpoczął praktykę adwokacką. Jednocześnie zaczął udzielać się jako działacz polityczny. W latach 1847-1849 został wybrany do Izby Reprezentantów z ramienia Partii Wigów. W roku 1854 uchwalono w Kongresie ustawę Kansas-Nebraska, dzielącą stan Kansas na dwa terytoria: Kansas i Nebraskę (w 1861 Kansas przyjęto do Unii), z czym Lincoln się nie zgadzał. W tymże roku rozgorzała walka o rozszerzenie niewolnictwa poza amerykańskie Południe, na ziemie nowo zdobyte. Przeciwnikiem takiego rozwiązania był Lincoln, który opowiadał się za stopniową likwidacją niewolnictwa. Uważał, iż należy znieść je najpierw na Północy, a dopiero potem, w sprzyjającym czasie, na Południu. Ze względu na różnice w kwestii abolicjonizmu porzucił wigów i przystąpił do nowo powstałej Partii Republikańskiej, stając się jednym z jej przywódców. W 1860 roku został wybrany z ramienia tej partii na prezydenta Stanów Zjednoczonych. Południe, niezadowolone z wyboru, obawiając się zniesienia niewolnictwa, czyli utraty darmowych rąk do ... czytaj dalej