Niccolo Machiavelli

Historyk, filozof i dyplomata włoski, jeden z najwybitniejszych pisarzy politycznych i społecznych odrodzenia. Pochodził z Florencji. W latach 1498-1512 zajmował w republice florenckiej ważne stanowisko sekretarza kancelarii republiki i w ramach swoich obowiązków odbywał podróże dyplomatyczne, m.in. do Francji, Niemiec i Szwajcarii. Po powrocie Medyceuszów i wprowadzeniu władzy książęcej jako stronnik republiki był podejrzewany o udział w spisku, został wtrącony do więzienia (1512-1513). Wroku 1513 skazano go na wygnanie, z którego powrócił do Florencji po sześciu latach (1519). Nie zrywając z kręgami republikańskimi, szukał zbliżenia z Medyceuszami, co dla niego oznaczałoby powrót do polityki. W tym czasie zajął się także działalnością pisarską. Machiavelli, wszechstronnie wykształcony, był znakomitym obserwatorem życia, a swoje spostrzeżenia potrafił ująć w niezwykle celnych sformułowaniach i sądach. Do jego najwybitniejszych prac należą: „Dialoghi dell’arte della guerra” („Dialogi
0    sztuce wojennej”, 1521), „I discorsi sopra la prima deca di Tito Livio” („Uwagi Machiawela wysnute z Liwiusza historii rzymskiej”, 1531)
1    „Książę” (1532) – najgłośniejsze dzieło Machiavellego, który pisał również komedie obyczajowe (m.in. „Mandragora”, 1521), poematy i nowele. Prowadził także bogatą korespondencję urzędową i prywatną. W „Księciu” zamieścił wskazówki co do sposobu postępowania człowieka chcącego najpierw zdobyć władzę, a następnie ją utrzymać. Machiavelli uważał, że głównymi pobudkami działania człowieka jest żądza posiadania i żądza władzy. W dążeniu do zamierzonego celu powinno się zatem w zależności od potrzeb stosować przemoc, podstęp, nie cofać się przed obłudą i zdradą w myśl zasady,że cel uświęca środki. (Doktrynę polityczną przedstawioną w „Księciu” nazwano potem ma-kiawelizmem). Machiavelli należał do najwybitniejszych osobowości swojej epoki. Jako historyk ściśle łączył wydarzenia historyczne z problemami politycznymi i społecznymi. Za swoje śmiałe, nierzadko kontrowersyjne sądy potępiony został zarówno przez Kościół katolicki (jego książki trafiły w 1559 r. na indeks kościelny), jak i protestantów, ciesząc się przy tym uznaniem prekursorów myśli liberalnej i przekonań republikańskich oraz m.in. ideologów polskich ruchów narodowowyzwoleńczych.