Włoski biolog, anatom i lekarz, twórca anatomii mikroskopowej. Studiował medycynę na uniwersytecie w Bolonii. W latach 1656-1691 był profesorem medycyny na tamtejszym uniwersytecie. Jednocześnie w latach 1657-1659 wykładał na uniwersytecie w Pizie, a w roku 1662 – w Mesynie. Od roku 1668 był honorowym członkiem naukowego Towarzystwa Królewskiego w Londynie – Royał Society. W roku 1691 z powodu czynionych mu przez kolegów lekarzy przykrości musiał porzucić karierę uniwersytecką i został osobistym lekarzem papieża Innocentego XII w Rzymie. Jeden z pierwszych uczonych, który zastosował mikroskop do badań tkanek zwierzęcych i roślinnych oraz wprowadził różne metody ich barwienia ułatwiające obserwację. W roku 1660 opisał czerwone ciałka krwi kręgowców, a rok później (1661) wykrył naczynia włosowate – najmniejsze naczynia krwionośne, stanowiące połączenia między tętnicami a żyłami. Tym odkryciem uzupełnił teorię krążenia krwi podaną przez Williama Harveya, profesora Królewskiej Szkoły Medycznej w Londynie, twórcę pierwszego prawidłowego opisu budowy i funkcjonowania krwi obi egu. W tym samym roku (1661) wykrył pęcherzykowatą strukturę płuc. Podczas badań mikroskopowych nerek odkrył w nich i opisał ... czytaj dalej

Polski inżynier kolejowy i drogowy. Pochodził z zamożnej rodziny ziemiańskiej. W latach 1825-1830 był uczniem słynnego Liceum Krzemienieckiego. Wraz z ojcem brał udział w powstaniu listopadowym – po jego upadku obaj zmuszeni byli udać się na emigrację. W Paryżu Ernest Malinowski ukończył szkołę średnią i w latach 1834-1836 studiował w Szkole Politechnicznej, a następnie w latach 1836-1838 w Szkole Dróg i Mostów. Po ukończeniu studiów wstąpił do francuskiego rządowego Korpusu Dróg i Mostów. Pracował we Francji i w Algierze. W roku 1848 był uczestnikiem powstania w Badenii, w którym walczono o utworzenie republiki (jego naczelnym wodzem był Polak, gen. Ludwik Mierosławski). W roku 1852 wyjechał do Peru, gdzie brakowało wykształconej kadry technicznej. Jako inżynier w służbie rządowej, projektował mosty, linie kolejowe i drogi. Zajmował się także fortyfikowaniem wybrzeża, w tym portu Callao nad Oceanem Spokojnym. Był profesorem uniwersytetu w Limie, jednym z założycieli peruwiańskiego Towarzystwa Sztuk Pięknych i Towarzystwa Geograficznego w stolicy Peru. W 1859 roku przedstawił władzom peruwiańskim projekt transandyjskicj linii kolejowej, która miała biec od wybrzeża Oceanu Spokojnego, przez Andy, aż do dorzecza ... czytaj dalej

Polski antropolog społeczny, socjolog i etnolog. Był synem profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego Lucjana Malinowskiego, językoznawcy. Na krakowskiej uczelni stadiował nauki przyrodnicze, a następnie etnologię i socjologię w Lipsku i w Londynie. W latach 1914—1918 przebywał wśród ludów pierwotnych na Nowej Gwinei i na Wyspach Trobrianda, gdzie przeprowadzał badania terenowe. Ich wyniki przyniosły mu światową sławę. W roku 1924 został wykładowcą na uniwersytecie w Londynie, a trzy lata później kierownikiem specjalnie utworzonej dla niego katedry antropologii społecznej na tym uniwersytecie. W latach 1930-1938 był jednym z kierowników Instytutu Kultur i Języków Afryki w Londynie. W roku 1938 wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie został profesorem Uniwersytetu Yale w New Haven. Mimo że w związku z działalnością naukową większość czasu spędzał poza krajem, o Polsce nigdy nie zapomniał. W czasie II wojny światowej objął kierownictwo Instytutu Polskiego w Nowym Jorku. Jego dorobek naukowy w dziedzinie antropologii i etnologii jest bardzo bogaty. Podczas pobytu wśród ludów prymitywnych wysp Oceanu Spokojnego prowadził analizę gospodarki, życia, systemu wierzeń i mitów, a także zwyczajów badanych grup etnicznych. ... czytaj dalej

Wybitny malarz polski, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu wieków. W latach 1872-1875 i 1877-1879 studiował malarstwo w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, m.in. u Jana Matejki, i w Paryżu w École des Beaux-Arts (1876-1877). Wychowany na poezji narodowej tworzył realistyczne obrazy związane z polską martyrologią po powstaniu styczniowym, zainspirowany dziełami Juliusza Słowackiego i Artura Grottgera (m.in. „Na etapie” 1883, „Wigilia zesłańców” 1892), a także Adama Asnyka. Około roku 1890 artysta odszedł od realizmu, zwracając się ku symbolizmowi. Pozostał jednak w kręgu tematyki patriotycznej, tyle że wyrażanej przez treści symboliczne i mistyczne (m.in. „Melancholia” 1890-1894). Ulubionym motywem, wielokrotnie powtarzanym w rozmaitych wersjach była śmierć, określana przez artystę po grecku jako Thanatos (m.in. „Śmierć Ellenai” 1893, „Śmierć” 1920). Malarz przedstawiał ją jako piękną i silną kobietę, pełną wewnętrznego skupienia, przynoszącą ludziom ciszę i odpoczynek. Tematyka prac Malczewskiego była bardzo szeroka: interesowała go filozofia życia i śmierci, problem wieczności, miłość, religia i sztuka, a także sprawy narodowe. W tle jego prac pojawiał się polski ... czytaj dalej

Jeden z najwybitniejszych malarzy polskich XX wieku. W latach 1903-1908 studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u Józefa Mehoffera i Jana Stanisławskiego. Równocześnie był studentem filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W roku 1908 wyjechał do Francji i osiadł na stałe w Paryżu. Początkowo malował pod wpływem Puvisa de Chavannesa (m.in. „Chrzest w Jordanie”- Hornage a Puvis de Chavannes ok. 1909) oraz Marcela Groma-ire’a, z którym się później zaprzyjaźnił (Gromaire namalował kilka portretów Makowskiego). W latach 1912-1913 uległ wpływowi kubizmu. Po wybuchu I wojny światowej wyjechał do Bretanii, do Władysława Slewińskiego. Do Bretanii wracał kilkakrotnie, by – zafascynowany jej surowym krajobrazem -uprawiać realistyczne malarstwo rodzajowe i pejzażowe (m.in. „Rybak z fajką” 1917). Od roku 1921 zaczął z upodobaniem malować dzieci (m.in. „Kapela dziecięca” 1922, „Karnawał dziecięcy” 1929). Świat dziecka pociągał go swą szczerością i bezpośredniością. W roku 1923 związał się z międzynarodową grupą malarzy, z którą wystawiał prace w modnej wówczas Galerii Berthe Weill. Obrazy te nosiły już znamiona indywidualnego stylu malarza, który ... czytaj dalej

Twórca i prorok islamu, a także prawodawca. Pochodził z Mekki z rodziny kupieckiej, z plemienia Kurajszytów. Najpierw trudnił się pasterstwem, potem był przewodnikiem karawan kupieckich. Mając dwadzieścia pięć lat, ożenił się ze starszą od siebie bogatą wdową, Chadidżą. Usłyszawszy o jedynym Bogu od Żydów i chrześcijan żyjących w Mekce, w wieku czterdziestu łat nabrał przeświadczenia, że jedyny Bóg panujący nad całym wszechświatem objawił mu się za pośrednictwem archanioła Gabriela i przeznaczył go do szerzenia prawdziwej wiary. Najpierw zaczął nauczać wśród rodziny i znajomych, a następnie, od roku 613 – publicznie. W miarę jak jego nauki zyskiwały zwolenników, władze Mekki uznały go za osobę niebezpieczną, podważającą ich autorytet. W trosce o własne bezpieczeństwo Mahomet wraz z grupą zwolenników uciekł w roku 622 do Medyny. Ucieczka ta zwana hidżrą stanowiła punkt zwrotny w życiu Mahometa, którego zwolennicy zaczęli nazywać Prorokiem (od hidżry liczą się lata w kalendarzu islamskim i era muzułmańska). Wkrótce liczba jego zwolenników wyraźnie wzrosła, a on sam, uzyskawszy znaczące stanowisko w mieście, założył gminę islamską i stał się w niej niemalże władcą absolutnym. Gdy nową ... czytaj dalej

Indyjski myśliciel, ostatni reformator dźinizmu, organizator wspólnoty dźinijskiej. Urodził się w północnych Indiach w rodzinie królewskiej jako młodszy syn władcy. Wychowywał się w dostatku. Był żonaty, miał córkę. W wieku trzydziestu lat porzucił bogactwo, rodzinę i dotychczasowe wygodne życie, postanowił bowiem szukać prawdy i oświecenia duchowego. Został mnichem w klasztorze Parswanatha, słynącym z surowych zasad. Przez dwanaście lat żył w skrajnym ubóstwie, przestrzegając surowej ascezy, obowiązującej w klasztorze. Większość czasu spędzał na głębokiej medytacji i rozmyślaniach. Często pościł, nie miał żadnych przedmiotów osobistych, nawet garnuszka do picia wody. Miał tylko jedną szatę, ale i tej się pozbył i chodził nagi, żyjąc z jałmużny. Jego ciało było pogryzione przez insekty, których nie tylko nie zwalczał, ale też nie pozwalał innym, żeby to robili. Mimo że w Indiach ludzie byli przyzwyczajeni do „świętych ludzi”, to jednak postawa i wygląd Mahawiry budziły zdumienie i narażały go na kpiny, obelgi i razy, które znosił bez sprzeciwu. W wieku czterdziestu dwóch lat Mahawira doszedł do wniosku, że osiągnął oświecenie duchowe. Ostatnie trzydzieści lat życia spędził na ... czytaj dalej

Żeglarz portugalski w służbie Hiszpanii, podróżnik, jeden z największych odkrywców wszech czasów. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. W młodości zaciągnął się do wojska i brał udział w portugalskich wyprawach wojennych do Indii (1505-1511) oraz do Maroka (1513), podczas których dosłużył się stopnia oficera. Relacje żeglarzy z wcześniejszych wypraw nasunęły Magellanowi myśl o istnieniu krótszej drogi na słynne wówczas Wyspy Korzenne (Moluki). Szlak miał prowadzić na zachód, przez Ocean Atlantycki. Po uzyskaniu aprobaty króla hiszpańskiego Karola 1 20.września 1519 roku Magellan wyruszył na czele 5 okrętów i 265 członków załogi na Wyspy Korzenne. W styczniu 1520 roku dopłynął do La Platy. Z powodu buntu załogi i ostrej zimy zmuszony był zatrzymać się w zatoce San Julian, u wybrzeży Patagonii. W październiku odkrył cieśninę nazwaną później jego imieniem (Cieśnina Magellana). 28 listopada wyprawa wypłynęła wreszcie na łagodne wody oceanu, całkowicie odmiennego od burzliwych wód Oceanu Atlantyckiego. Marynarze nadali mu nazwę „El Pacifico” – Spokojny. Magellan nazwał go Morzem Spokojnym. 6 marca 1521 roku wyprawa dotarła do zielonych wysp, które po trudach podróży wydawały się ... czytaj dalej

Generał polski. Pochodził ze wsi niedaleko Lwowa. Uczęszczał do gimnazjum w Drohobyczu. Po zdaniu matury studiował na polonistyce i filozofii na uniwersytecie we Lwowie. Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany – służył w armii austriackiej jako oficer piechoty. Po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił w roku 1918 do Wojska Polskiego. Po awansie na stopień pułkownika zajmował w polskiej armii stanowiska dowódcze. Był m.in. dowódcą 81. Pułku Piechoty i dowódcą piechoty 8. Dywizji. W roku 1938 został dowódcą 10. Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej. Stojąc na czele tej brygady, bronił Lwowa we wrześniu 1939 roku, a po wkroczeniu do Polski wojsk radzieckich przedostał się 19 września 1939 roku na Węgry. Stamtąd ze swoimi żołnierzami przedarł się do Francji, gdzie został mianowany generałem brygady. Był współorganizatorem i dowódcą formacji Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. W listopadzie i grudniu dowodził utworzoną we Francji 1. Dywizją Piechoty. Najpierw zorganizował, a następnie został dowódcą 10. Brygady Kawalerii Pancernej, która walczyła od roku 1940 w obronie Francji. Po kapitulacji Francji w czerwcu tego roku generał Stanisław Maczek przedostał się do Wielkiej ... czytaj dalej

Historyk, filozof i dyplomata włoski, jeden z najwybitniejszych pisarzy politycznych i społecznych odrodzenia. Pochodził z Florencji. W latach 1498-1512 zajmował w republice florenckiej ważne stanowisko sekretarza kancelarii republiki i w ramach swoich obowiązków odbywał podróże dyplomatyczne, m.in. do Francji, Niemiec i Szwajcarii. Po powrocie Medyceuszów i wprowadzeniu władzy książęcej jako stronnik republiki był podejrzewany o udział w spisku, został wtrącony do więzienia (1512-1513). Wroku 1513 skazano go na wygnanie, z którego powrócił do Florencji po sześciu latach (1519). Nie zrywając z kręgami republikańskimi, szukał zbliżenia z Medyceuszami, co dla niego oznaczałoby powrót do polityki. W tym czasie zajął się także działalnością pisarską. Machiavelli, wszechstronnie wykształcony, był znakomitym obserwatorem życia, a swoje spostrzeżenia potrafił ująć w niezwykle celnych sformułowaniach i sądach. Do jego najwybitniejszych prac należą: „Dialoghi dell’arte della guerra” („Dialogi 0    sztuce wojennej”, 1521), „I discorsi sopra la prima deca di Tito Livio” („Uwagi Machiawela wysnute z Liwiusza historii rzymskiej”, 1531) 1    „Książę” (1532) – najgłośniejsze ... czytaj dalej