Biografie » L

Witold Lutosławski

admin — Wed, 05 May 2010 20:08:27 +0000

Wybitny polski kompozytor i dyrygent. Początkowo muzyki uczył się w domu. Mając 9 lat, napisał swój pierwszy utwór na fortepian. Po zdaniu matury rozpoczął studia na wydziale matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie studiował w konserwatorium warszawskim zarówno w klasie fortepianu (dyplom w 1936 r.), jak i w klasie kompozycji (dyplom w 1937 r.). W czasie II wojny światowej utrzymywał się z gry na fortepianie w warszawskiej kawiarni „Sztuka i Moda”. Po wojnie oprócz komponowania zajął się także dyrygenturą swoich utworów. Szybko zyskał światową sławę. W początkowym okresie twórczości korzystał ze zdobyczy neoklasycyzmu (kierunku w muzyce 1. poł. XX w. nawiązującego do klasycyzmu i baroku) oraz folkloru. Wtedy powstały „Wariacje symfoniczne” (1938), „Mała suita” (1951), „Koncert na orkiestrę” (1954). Po okresie fascynacji neoklasycyzmem wykształcił własny styl, wykorzystujący m.in. zdobycze aleatoryzmu, stawiającego na elementy przypadku zarówno podczas komponowania utworu, jak i podczas jego wykonywania. Do tego nurtu zalicza się m.in. „Muzykę żałobną” (1958), „Gry weneckie” (1961), „Trzy poematy Henri Michaux” (1963), „II Symfonię” (1967), „Livre ... czytaj dalej

Marcin Luter

admin — Wed, 05 May 2010 20:06:58 +0000

Niemiecki teolog i reformator religijny. Twórca luteranizmu i Kościoła ewangelicko-augsburskiego. Urodził siew niezamożnej, bardzo religijnej rodzinie górnika w Saksonii. Był wychowywany surowo. Szkoły w Mansfeld, Magdeburgu i Eisenach ukończył dzięki szczodrości zamożnych mieszczan. W roku 1501 został studentem prawa na uniwersytecie w Erfurcie, gdzie w 1505 roku złożył egzamin magisterski. Po ukończeniu studiów wstąpił do zakonu augustianów i dwa lata później otrzymał święcenia. W wyniku protekcji elektora saskiego objął w 1508 roku nowo utworzoną katedrę filozofii moralnej na uniwersytecie w Wittenberdze. W roku 1512 uzyskał doktorat z teologii, a następnie został profesorem na wydziale teologicznym. W roku 1514 z polecenia papieża (chcąc pozyskać środki na dokończenie budowy Bazyliki Świętego Piotra w Rzymie) prowadzono ożywioną akcję sprzedaży odpustów darowujących kupującemu kary za dotychczasowe grzechy (papież Leon X ogłosił nawet specjalną listę odpustów). Luter występował przeciwko takim praktykom w kazaniach, twierdząc, że darowanie kar za grzechy zależy wyłącznie od łaski Boga, a jedynym źródłem wiary jest Biblia. 31 października 1517 roku na drzwiach wittenber-skiego kościoła przybił swoje 95 tez ... czytaj dalej

Bracia Lumiere

admin — Wed, 05 May 2010 20:06:15 +0000

Francuscy chemicy i wynalazcy, pionierzy kinematografii. Synowie malarza interesującego się fotografią. Wraz z ojcem byli współwłaścicielami fabryki wytwarzającej materiały fotograficzne, w tym płytki (zastąpione później przez klisze). Od roku 1854 Lumiere’o wie produkowali 15 milionów płytek rocznie, co przynosiło im znaczne dochody. Ojciec, Antoine Lumiere, sprowadził do fabryki skonstruowany przez Thomasa A. Edisona w 1889 roku kinetoskop – aparat projekcyjny do indywidualnego oglądania na małym ekranie krótkich scenek filmowych. Na jego podstawie bracia Lumiere opracowali i w roku 1895 opatentowali kinematograf – pierwszy aparat do zdjęć i projekcji filmu, stanowiący połączenie projektora filmowego, kamery zdjęciowej i kopiarki filmowej. 28 grudnia tego roku zorganizowali w kawiarni paryskiej Grand Café przy bulwarze Capucines pierwszą publiczną projekcję filmową. Na pokazie było obecnych 35 osób (każda zapłaciła po 1 franku za wejście). Pierwszym filmem było „Wyjście robotnic z fabryki” („La sortie des ouvriers de l’usine”). W roku 1895 bracia nakręcili około 40 filmów (przy użyciu taśmy 35 mm), z których każdy trwał około minuty. Wynalazcy już przed 28 grudnia trzykrotnie ... czytaj dalej

Lukullus

admin — Wed, 05 May 2010 20:05:42 +0000

Wódz rzymski. W 87 roku p.n.e walczył w czasie wojny prowadzonej na Morzu Egejskim z królem Pontu (Azja Mniejsza), Mitrydatesem VI Eupatorem. W 79 roku p.n.e. został edylem, czyli urzędnikiem, który sprawował nadzór nad bezpieczeństwem publicznym, porządkiem, budowlami i aprowizacją w mieście oraz organizował igrzyska. W 77 roku p.n.e. wybrano go na pretora – przewodniczącego stałych trybunałów sądów przysięgłych. Trzy lata później obdarzono Lukullusa godnością konsula – naczelnego urzędnika cywilnego i wojskowego. W 73 roku p.n.e. i w latach następnych zwyciężał wojska Mitrydatesa. Na podbitych terenach nie dopuszczał do prowadzenia gospodarki rabunkowej, co było zwyczajem Rzymian. Lukullus wprowadził w prowincjach rzymskich w Azji Mniejszej wiele reform, m.in. zmniejszył podatek. Jego reformy administracyjno-gospodarcze wzbudziły z jednej strony wdzięczność ludności prowincji, z drugiej zaś powszechną nienawiść bogatych obywateli rzymskich. Dołączyło się do tego jeszcze niezadowolenie żołnierzy, spowodowane wprowadzeniem surowej dyscypliny i ograniczeniem możliwości grabieży, którą wojsko traktowało jako stałe źródło zarobków. W 66 roku p.n.e., po odwołaniu go z dowództwa w wojnie z Mitrydatesem, ... czytaj dalej

Ignacy Łukasiewicz

admin — Wed, 05 May 2010 20:05:07 +0000

Aptekarz, wynalazca, przemysłowiec, twórca polskiego przemysłu naftowego. Urodził się w ubogiej rodzinie szlacheckiej. W latach 1832-1836 był uczniem gimnazjum w Rzeszowie, lecz nie mógł kontynuować nauki ze względu na trudne warunki materialne. Zostawiwszy szkołę, podjął pracę zarobkową jako pomocnik aptekarza w Łańcucie, a potem w Rzeszowie. Tam zetknął się z Edwardem Dembowskim i brał udział w przygotowywaniu powstania w roku 1846. W tymże roku Ignacy Łukasiewicz został aresztowany i osadzony w więzieniu we Lwowie. Po zwolnieniu z więzienia otrzymał zakaz opuszczania miasta. Podjął pracę w aptece lwowskiej „Pod złotą gwiazdą”. Dzięki przychylności właściciela apteki mógł uzupełnić wykształcenie. W latach 1850-52 studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, a następnie na uniwersytecie w Wiedniu. Po ukończeniu studiów powrócił do Lwowa do pracy w aptece. Oprócz przygotowywania leków zaczął przeprowadzać doświadczenia nad destylacją frakcjonującą ropy naftowej w wyniku czego wydzielił naftę. W roku 1853 skonstruował lampę naftową, do której zastosował naftę – produkt nie-wybuchowy i jasno płonący – jako paliwo. Był to wynalazek iście epokowy – do tej pory oświetlano ... czytaj dalej

Ludwik XIV

admin — Wed, 05 May 2010 20:04:28 +0000

Król Francji, syn Ludwika XIII z dynastii Burbonów. Królem Francji został w roku 1643, mając pięć lat. Do czasu osiągnięcia pełnoletności formalnie rządziła w jego zastępstwie matka, Anna Austriaczka. Faktyczne rządy sprawował jednak kardynał Jules Mazarin – pierwszy minister na dworze francuskim. Po dojściu do pełnoletności, przejmując oficjalnie rządy, wypowiedział w parlamencie francuskim słynne zdanie: „Państwo to ja”. Pozbawił znaczenia politycznego arystokrację, otoczył się zdolnymi urzędnikami pochodzącymi z mieszczaństwa i zubożałej szlachty, po śmierci Mazarina przejął ster rządów we Francji. Zakładał manufaktury, popierał handel i rzemiosło, uporządkował finanse. W efekcie po kilku latach sprawowania rządów absolutnych ożywił francuską gospodarkę, wzbogacił skarb królewski, utworzył silną armię i flotę. W podparyskiej miejscowości -Wersalu, zbudował wspaniały pałac, stanowiący godną oprawę jego majestatu. Będąc hojnym mecenasem pisarzy i artystów, przyczynił się do rozkwita francuskiej literatury, muzyki, teatru i sztuki. Jako władca chciał uczynić z Francji największą potęgę Europy, dlatego angażował się w wiele konfliktów zbrojnych, licząc na zdobycze terytorialne. W ... czytaj dalej

Ignacy Loyola

admin — Wed, 05 May 2010 20:04:13 +0000

Ksiądz hiszpański, założyciel zakonu jezuitów. Pochodził z możnego rodu rycerskiego i był najmłodszym z trzynaściorga rodzeństwa. Po śmierci ojca służył jako paź na królewskim dworze, a następnie przeszedł na służbę oficerską do wicekróla Nawarry. Uczestniczył w wojnie z Francją i w roku 1521 został ciężko ranny pod Pampeluną. Podczas długotrwałej rekonwalescencji przeczytał „Złotą legendę” Jacopa da Voraigne’a, książkę słynną w całej średniowiecznej Europie. Ponadto bratowa podarowała mu nie mniej znane „Życie Jezusa” Ludolfa de Saksa. Po wyzdrowieniu (był chromy do końca życia) opuścił rodzinny zamek Loyola w Kraju Basków i udał się do pobliskiego sanktuarium maryjnego, Montserrat. Tam na ołtarzu złożył swą broń i zatrzymawszy się na krótko w klasztorze dominikanów w Manresie, udał się następnie do górskiej groty, gdzie przez dwa lata pędził życie pustelnicze. Tu powstał zarys słynnych później „Ćwiczeń duchownych”, które, jako owoc dziewiętnastu lat przemyśleń, otrzymały formę ostateczną w roku 1540. Stały się one podstawą późniejszych rekolekcji. W roku 1523 odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Podczas podróży był dwukrotnie więziony pod zarzutem ... czytaj dalej

Percival Lowell

admin — Wed, 05 May 2010 20:03:44 +0000

Amerykański astronom i dyplomata. Urodził się w Bostonie, w stanie Massachusetts, zmarł w Flagstaff, w Arizonie. Pochodził ze znanej rodziny amerykańskiej – jego siostrą była poetka Amy Lowell. Percival Lowell w latach 1883-1893 także zajmował się literaturą. Odbywał liczne podróże, m.in. na Daleki Wschód. Tam napisał książki: „Chosón” (1886), „The Soul of the Far East” (1888), „Noto” (1891) i „Occult Japan” (1895). W tym czasie piastował też urząd doradcy przy Koreańskiej Misji Specjalnej w Stanach Zjednoczonych. W roku 1890, zainspirowany odkrytymi przez Giovanniego Schiaparellego kanałami na Marsie, podjął decyzję, by całą swoją energię oraz majątek poświęcić badaniom tej planety. W tym celu w roku 1893 wybudował w miej s-cowości Flagstaff (miejsce wybrał po bardzo dokładnych analizach topograficznych), w stanie Arizona, oraz wyposażył znane obecnie na świecie obserwatorium – Lowell Observatory, gdzie zajmował się badaniem tej planety. Przy okazji odkrył perturbacje w ruchu Urana i przypisał to zjawisko obecności za Uranem jakiejś planety, której nie można dostrzec z Ziemi. Od roku 1905 prowadził regularne obserwacje Urana w swoim laboratorium. W roku 1915 obliczył położenie ... czytaj dalej

Michaił W. Łomonosow

admin — Wed, 05 May 2010 20:03:08 +0000

Rosyjski przyrodnik, filolog i poeta. Urodził się w wiejskiej rodzinie rybaka z okolic Archangielska. Tam spędził dzieciństwo i młodość. Mając 20 lat, przyjechał do Moskwy z zamiarem dalszego kształcenia się – został studentem Słowiańsko-Grecko-Łacińskiej Akademii, którą ukończył z wyróżnieniem. To otworzyło mu drzwi do nowo utworzonej pracowni fizycznej w Akademii Nauk w Petersburgu. W roku 1736 wysłano go na studia do Niemiec, do Marburga, gdzie przebywał pięć lat. W roku 1745 został mianowany profesorem chemii w Instytucie Petersburskiej Akademii Nauk. W roku 1755 z inicjatywy uczonego utworzono w Moskwie uniwersytet, nazwany później jego imieniem. Łomonosow był wszechstronnie uzdolniony i interesował się wieloma dziedzinami nauki. Stworzył rosyjskie nazewnictwo naukowe. Największe znaczenie miały jego prace z zakresu nauk przyrodniczych, w tym z fizyki i chemii. Niezależnie od francuskiego chemika Antoine’a Laurenta Lavoisiera sformułował prawo zachowania masy. Opracował własną korpu-skularną teorię ciepła, skonstruował fotometr -jeden z pierwszych przyrządów do mierzenia światłości, natężenia oświetlenia i strumienia świetlnego, oraz refraktometr – przyrząd optyczny do mierzenia współczynnika ... czytaj dalej

John Locke

admin — Wed, 05 May 2010 19:58:48 +0000

Filozof angielski. Jeden z głównych przedstawicieli nowożytnego empiry-zmu (pogląd, według którego podstawowa rola w poznaniu przypada doświadczeniu) i sensualizmu (źródłem poznania są wrażenia zmysłowe). Studiował na uniwersytecie w Oksfordzie nauki przyrodnicze i medycynę. W roku 1658 uzyskał stopień magistra. W roku 1660 został na tej uczelni wykładowcą greki, retoryki i filozofii. Był sekretarzem i lekarzem domowym wpływowego polityka, rzecznika liberalizmu, lorda Shaftesbury’ego. W roku 1683, po śmierci Shaftesbury’ego, który zmarł w niełasce, John Locke zbiegł do Holandii. Pozostawał tam do roku 1689, to znaczy do czasu, gdy król Jakub II został zdetronizowany. W roku 1689 wydał słynny „List o tolerancji”, lecz zmuszony był opublikować go anonimowo. Utrzymywał w nim, że państwo nie powinno ingerować w wyznania swoich obywateli. Uważał jednak, że tolerancja religijna nie może obejmować katolików (ponieważ uznają zwierzchność obcego władcy, czyli papieża) i ateistów. Pierwszą książką, która przyniosła uczonemu sławę, były „Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego” (1690). Locke zastanawiał się w tym dziele nad pochodzeniem, naturą i granicą ludzkiego poznania – okazał się w ... czytaj dalej