Cesarz bizantyjski od 527 roku. Był siostrzeńcem Justyna I, trackiego wieśniaka, który służył w armii rzymskiej, a następnie został cesarzem. W przeciwieństwie do swego wuja – prawie analfabety, otrzymał staranne wykształcenie i zaczął robić karierę. W 527 roku Justyn I, bezdzietny, powołał siostrzeńca do współrządzenia krajem. Nowy władca postawił sobie za cel przywrócenie potęgi i terytoriów cesarstwa rzymskiego w jego dawnych granicach. Wodzowie cesarza, Belizariusz i Narses, prowadzili w jego imieniu wojny z Gotami w Italii, Wandalami w Afryce i z Persami w Azji. Plany odzyskania dawnych terytoriów udało mu się częściowo zrealizować: odbił bowiem z rąk barbarzyńców Italię, Afrykę Północną i część Hiszpanii. Tylko Galia i Brytania pozostały poza granicami państwa. Największą zasługą Justyniana I Wielkiego była kodyfikacja praw spisanych w „Kodeksie Justyniana” (528-534). Władca przystąpił do tego już w następnym roku po objęciu władzy. W tym celu powołał komisję składającą się z uczonych prawników, na której czele stał Tribonianus, wybitny znawca prawa. Miała ona opracować nowe ujęcie prawa rzymskiego, które potem przez stulecia obowiązywało w cesarstwie bizantyjskim. Sam Justynian ... czytaj dalej

Pisarz irlandzki tworzący w języku angielskim. Urodził się w Dublinie. Pochodził z rodziny katolickiej. Od szóstego roku życia uczył się w szkołach jezuickich – mieszkał z dala od rodziny w internatach. Studiował na wydziale filozoficznym uniwersytetu w Dublinie. Po ukończeniu studiów w roku 1904 wyjechał do Londynu, gdzie spotkał Williama Butlera Yeatsa, poetę i prozaika irlandzkiego. Do wybuchu I wojny światowej uczył języka angielskiego w szkole Berlitza w Trieście. W roku 1920 zamieszkał w Paryżu. Podczas II wojny światowej wyemigrował do Szwajcarii, do Zurychu, i tam zmarł. W roku 1907 zadebiutował tomikiem wierszy „Chamber Musie” („Muzyka kameralna”). Siedem lat później ukazały się naturalistyczno-symbolistyczne opowiadania „Dublińczycy”, w których ukazał Dublin jako miasto upadku obyczajów. Wydanie tych opowiadań spowodowało konflikt pisarza nie tylko z ojczystą Irlandią, ale także z Anglią i Stanami Zjednoczonymi. Chodziło tu głównie o reakcje drukarzy i cenzorów. Mimo iż wydawca angielski przyjął tekst do druku w roku 1906, wydał „Dublińczyków” dopiero w roku 1914. Po opublikowaniu opowiadań obrazili się na Joyce’a liczni ludzie sportretowani przez autora jako bohaterowie ... czytaj dalej

Wybitny fizyk angielski. Urodził się w rodzinie piwowara. W dzieciństwie był bardzo chorowity i z tego względu nie mógł chodzić do szkoły. Naukę podjął dopiero, gdy miał piętnaście lat. Jednocześnie pracował w browarze ojca. W roku 1835 rozpoczął studia na uniwersytecie w Manchesterze, gdzie przez pewien czas był uczniem Johna Daltona. Osobowość Daltona wywarła wielki wpływ na młodego Joule’a. Już podczas studiów wykonywał własne doświadczenia fizyczne. W latach 1840-1843 przeprowadził badania nad wydzielaniem się ciepła w przewodniku, przez który płynie prąd elektryczny i sformułował tzw. prawo Joule’a-Lenza (Heinrich Emil Lenz, fizyk rosyjski pochodzenia niemieckiego, dokonał niezależnie i niemal równocześnie tego samego odkrycia). Prawo to mówi, że ciepło wydzielające się w przewodniku podczas przepływu prądu elektrycznego jest proporcjonalne do oporu przewodnika, kwadratu natężenia prądu oraz czasu przepływu. W praktyce ciepło to wykorzystywane jest m.in. w grzejnikach elektrycznych, żarówkach i miernikach termoelektrycznych. W roku 1842 uogólnił zasadę zachowania energii mechanicznej na procesy, w których energia elektryczna zamienia się w energię cieplną; wyznaczył doświadczalnie równoważniki ... czytaj dalej

Bohaterka narodowa Francji. Urodziła się w Dorémy w Lotaryngii, w ubogiej rodzinie chłopskiej. Miała czworo rodzeństwa: siostrę i trzech braci. Joanna była analfabetką. Żeby zrozumieć motywy postępowania Joanny d’Arc, należy przypomnieć fakty z historii Francji: W roku 1328 wygasła dynastia Kapetyngów, a do tronu francuskiego zgłosił pretensje daleki krewny z tej linii, król angielski Edward III. Z powodu pretensji dynastycznych w 1337 roku wybuchła między tymi krajami wojna zwana stuletnią. Gdy na stronę Anglii przeszli Burgundczycy, groziło to zajęciem całej Francji. W roku 1420 (traktat w Troyes) wydziedziczono następcę tronu francuskiego Karola VII na rzecz Henryka V angielskiego. Karol VII wprawdzie koronował się dwa lata później, ale władał zaledwie małym skrawkiem Francji. W tym momencie wkroczyła na scenę historii siedemnastoletnia Joanna, wiedziona mistyczną wiarą w posłannictwo uwolnienia rodzinnego kraju od wroga. Wraz z wujem Durantem Laxartem udała się do pobliskiego garnizonu w Vaucouleurs. Przekonała do swoich argumentów mieszkańców tego miasta, którzy zebrali pieniądze i zakupili dla dziewczyny zbroję, oręż i konia. Pod naciskiem mieszczan dowódca garnizonu oddał do jej dyspozycji swój oddział. Na ... czytaj dalej

Centralna postać i założyciel wiary chrześcijańskiej. Bóg, który stał się człowiekiem, druga osoba Trójcy Świętej, wcielona w historycznie żyjącego człowieka. Na podstawie źródeł nie można napisać biografii Jezusa, a jedynie wyszczególnić najważniejsze fakty z jego życia. Pewne jest, że Jezus żył w pierwszych trzydziestu latach n.e. za czasów Heroda I Wielkiego i jego syna Heroda Antypa-sa. Pochodził z rodu Dawida. Jego matką była Maria poślubiona Józefowi. Dzieciństwo i młodość spędził w Nazarecie leżącym w Galilei, a jego językiem ojczystym był aramejski. Po przyjęciu około roku 27/28 chrztu z rąk Jana Chrzciciela rozpoczął działalność publiczną, choć są przypuszczenia, że nauczał dopiero po jego uwięzieniu. Jako prorok, nauczyciel i uzdrowiciel działał głównie w Galilei i Jerozolimie, a także w Samarii i w okolicach Galilei. Miał wielu zwolenników swoich poglądów. Jako świadków swojej działalności i powierników nauk powołał dwunastu apostołów. Wśród nich wyróżnił Piotra, który po śmierci Jezusa miał zostaćs jego następcą na ziemi. Podczas Ostatniej Wieczerzy ustanowił sakrament Eucharystii, błogosławiąc chleb i wino, które dał do spożycia jako swoje Ciało i Krew. W ogrodzie ... czytaj dalej

Lekarz brytyjski. Urodził się w Berkeley w Gloucestershire. Ojciec był duchownym; zmarł, gdy chłopiec miał pięć lat. Edward Jenner wychowywał się u starszego brata, również duchownego. W wieku 13 lat zaczął staż u prowincjonalnego chirurga. W ciągu 8 lat zdobył potrzebną wiedzę medyczną. Po ukończonym stażu, mając 21 lat, wyjechał do Londynu, gdzie został uczniem Johna Huntera, angielskiego anatoma i lekarza, który pracował w szpitalu św. Jerzego i wprowadził tam Jennera. W roku 1792 Jenner otrzymał dyplom lekarski na londyńskim uniwersytecie St. Andrews. Po pobycie w Londynie powrócił do praktyki lekarskiej w rodzinnym miasteczku. Zaobserwował, że ludzie pracujący przy bydle, którzy zarazili się ospą krowią – niegroźną chorobą bydła, nigdy nie chorują na ospę prawdziwą. Ospa była w tamtych czasach bardzo niebezpieczna – około 20 procent chorych umierało, a spośród tych którzy przeżyli, około 15 procent miało twarz nieodwracalnie zeszpeconą. Jej ofiarą padały najczęściej dzieci. W Chinach
1    Indiach wiedziano, że ludzie, którzy przechodzili wcześniej ospę, są na nią odporni. W praktyce doprowadziło to do zaszczepiania ludzi zdrowych ropą pobraną z ran ludzi chorych, w nadziei, że po ... czytaj dalej

Amerykański polityk, uczony i dyplomata, przywódca rewolucji amerykańskiej. Urodził się w Shadwell w stanie Wirginia. Ojciec zostawił mu w spadku duży majątek ziemski. W młodości interesował się naukami przyrodniczymi i malarstwem. Studiował przez parę lat prawo i w roku 1767 został członkiem adwokatury stanu Wirginia. Dwa lata później wszedł do House of Burgess – przedstawicielstwa ustawodawczego Wirginii. W 1774 roku wydał broszurę „Ogólne spojrzenie na kwestie praw brytyjskiej Ameryki”, w której odmawiał parlamentowi angielskiemu prawa do uchwalania ustaw dla kolonii w Ameryce. Rok później został delegatem stanu Wirginia na Kongres Kontynentalny, na którym zgłosił kilka zasadniczych projektów ustaw, m.in. ustawę o wolności i równości wyznań i ustawę o powszechnej edukacji publicznej. W latach 1775-1783 przewodził walkom o niepodległość. Był autorem ogłoszonej w roku 1776 Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych. W latach 1779-
1781    piastował urząd gubernatora Wirginii, lecz później wycofał się z życia publicznego. Napisał wtedy jedyną swoją książkę „Uwagi o stanie Wirginia”, w której m.in. zdecydowanie sprzeciwił się niewolnictwu. Po śmierci żony w roku
1782   ... czytaj dalej

Papież od roku 1978 do 2005. Urodził się w Wadowicach w rodzinie urzędniczej. Po maturze w roku 1938 rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które przerwał na skutek wybuchu II wojny światowej. Podczas okupacji pracował jako robotnik w kamieniołomach w Zakrzówku, w Krakowskich Zakładach Chemicznych „Solvay” w Borku Fałęckim (dzielnica Krakowa). Jednocześnie w latach 1941-1945 studiował teologię w konspiracyjnym Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Krakowie. Działał też w tym czasie w Teatrze Rapsodycznym, w którym prezentowany był wielki repertuar narodowy. Święcenia kapłańskie otrzymał 1 listopada 1946 roku. W latach 1946-1948 kontynuował studia filozoficzne w Rzymie, na Papieskim Uniwersytecie Świętego Tomasza z Akwinu, w Belgii i we Francji, prowadząc jednocześnie pracę duszpasterską wśród Polonii. Po powrocie do kraju pełnił funkcję wikariusza w parafiach Niegowić koło Bochni i Świętego Floriana w Krakowie oraz penitencjariusza w Bazylice Mariackiej. W 1948 roku obronił pracę doktorską na Wydziale Teologicznym UJ. Na tym samym wydziale uzyskał w roku 1953 habilitację na podstawie pracy o etyce Maxa Schelera. Rok później został wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Aż do ... czytaj dalej