Biografie » H

Jan Hus

admin — Wed, 05 May 2010 12:08:44 +0000

Czeski reformator religijny, teolog i kaznodzieja, twórca husytyzmu. Pochodził z ubogiej rodziny mieszczańskiej. Studiował na uniwersytecie w Pradze, gdzie zetknął się z pismami Anglika Johna Wycliffe’a (Wiklifa), którego poglądy wywarły na niego duży wpływ. W roku 1396 uzyskał tytuł magistra sztuk wyzwolonych, a w roku 1401 został dziekanem tego wydziału. Od roku 1402 działał jako kaznodzieja w Kaplicy Betlejemskiej w Pradze. Głosił poglądy, że głową Kościoła jest sam Chrystus, a przynależą do niego jedynie wierni w stanie łaski i czystości. Ponadto postulował likwidację majątków kościelnych, ganił niemoralne życie i chciwość duchowieństwa, występował w obronie niższych warstw społecznych oraz narodowości czeskiej przeciw dominacji Niemców. Żądał udzielania komunii wiernym pod dwiema postaciami. Sławił piękno języka ojczystego, walczył o jego czystość, przeprowadził reformę ortografii. W roku 1409 został rektorem na uniwersytecie praskim. W 1410 roku arcybiskup Pragi za głoszone poglądy, które zyskały wielu zwolenników, ekskomuniko-wał go. W tym samym roku Hus wydał pracę poświęconą językowi czeskiemu „De ortographia bohémica”. Jako zwolennik jedności narodów słowiańskich przesłał ... czytaj dalej

Henry Hudson

admin — Wed, 05 May 2010 12:08:27 +0000

Żeglarz angielski. W poszukiwaniu Przejścia Północno-Zachodniego i Północno–Wschodniego odbył cztery wyprawy. Podczas pierwszej z nich, na którą wyruszył w roku 1607, próbował dotrzeć do Chin i Indii przez biegun północny, między Grenlandią a Spitsbergenem. Dopłynął do 80°23′ szerokości geograficznej północnej. Dalszą podróż uniemożliwiły mu lody. W drodze powrotnej odkrył wyspę Jan Mayen. Jego sprawozdania z tej podróży, opisujące bogactwo świata zwierzęcego w okolicach Spitsbergenu, zapoczątkowały wielkie wyprawy łowców fok i wielorybów na wody Północy. W roku 1608 wyruszył na kolejną wyprawę, sfinansowaną tak jak poprzednia, przez Kompanię Moskiewską, starając się znaleźć Przejście Północno-Wschodnie wzdłuż brzegów Europy i Azji. Dotarł aż do Nowej Ziemi, jednakże klimat polarny był zbyt ostry dla jego załogi, co zmusiło go do rezygnacji z dalszej podróży. Rok później (1609) został wysłany na trzecią wyprawę przez holenderską Kompanię Wschodnioindyjską. Ponowił próbę popłynięcia na północny wschód. Osiągnął Przylądek Północny na krańcach Półwyspu Skandynawskiego. Jednakże warunki podróży były niesprzyjające (duże lody), więc zawrócił w kierunku ... czytaj dalej

Edwin Powell Hubble

admin — Wed, 05 May 2010 12:07:48 +0000

Wybitny astronom amerykański. Astronomią zainteresował się pod wpływem wykładów George’a Ellery’ego Hala, znanego astronoma amerykańskiego. Studiował na uniwersytecie w Chicago matematykę i astronomię. W roku 1910 uzyskał dyplom z obu tych kierunków. Był także znanym bokserem. Porzucił astronomię i boks i zaczął studiować prawo na Oksfordzie. Studia prawnicze ukończył w roku 1912 i od następnego roku podjął praktykę adwokacką w stanie Kentucky, ale wkrótce prawo go znudziło. Ostatecznie wybrał astronomię, co zademonstrował powrotem na uniwersytet chicagowski w roku 1914, żeby kontynuować studia na tym wydziale. Ponadto rozpoczął pracę w Yerkes Observatory w Wisconsin. W roku 1917 obronił pracę doktorską z astronomii. Wziął także udział w I wojnie światowej jako oficer transportowy armii amerykańskiej, kończąc służbę w stopniu majora. Po wojnie osiadł w obserwatorium w Mount Wilson, gdzie został profesorem. Spędził tam resztę życia. W latach 1922-1925 prowadził fotograficzne i spektograficzne badania galaktyk, posługując się teleskopem o średnicy 2,5 metra. Wykrył prawdziwą naturę galaktyk jako systemów równorzędnych Galaktyce Drogi Mlecznej, w skład której wchodzi Układ Słoneczny i wszystkie ... czytaj dalej

Homer

admin — Wed, 05 May 2010 12:06:52 +0000

Grecki poeta epicki, twórca „Iliady” i „Odysei”. Już starożytni nie wiedzieli nic o jego życiu. Według tradycji był ociemniałym śpiewakiem. O jego pochodzenie spierało się siedem miast greckich: Chios, Kolofon, Smyma, Itaka, Pylos, Argos, Ateny. Najprawdopodobniej pochodził z Chios. Za takim twierdzeniem przemawia język i akcja wydarzeń w dziełach oraz tradycja. Przypuszcza się, że „Iliada” powstała około roku 800 p.n.e., a „Odyseja” około 750 roku p.n.e. Według świadectwa starożytnych oba poematy epickie, w formie, jaką dziś znamy, powstały w Atenach za czasów Pizystrata (pod koniec VI wieku p.n.e.). Treścią „Iliady” są dzieje czterdziestu dni w dziesiątym roku oblężenia Troi przez Greków. Akcja „Odysei” również zawarta jest w czterdziestu dniach i opiewa powrót Odyse-usza, jednego z greckich uczestników wojny trojańskiej, do ojczystej Itaki. Oba te utwory łączą także inne podobieństwa warsztatowe, m.in. autor od razu wprowadza słuchacza (dawne utwory były śpiewane albo recytowane) w akcję w pełnym toku, a o wcześniejszych zdarzeniach dowiaduje się on z wypowiedzi bohaterów utworów. Stanowi to dla badaczy literatury i histoiyków dowód, że Homer żył naprawdę i że oba ... czytaj dalej

Adolf Hitler

admin — Wed, 05 May 2010 12:05:58 +0000

Przywódca niemieckiego narodowego socjalizmu (nazizmu), dyktator Trzeciej Rzeszy. Urodził się w Braunau w Austrii. Nie ukończywszy szkoły średniej, próbował bez powodzenia dostać się na studia do Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu. W roku 1913 wyjechał do Niemiec, do Monachium. Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się jako ochotnik do armii niemieckiej. Po wojnie był agentem niemieckiego wywiadu wojskowego. W roku 1921 stanął na czele Narodowosocjali-stycznej Niemieckiej Partii Robotników -NSDAP, głoszącej walkę z kapitalizmem, a w istocie walczącej z przeciwnikami politycznymi. Za pomocą utworzonych rok później bojówek partyjnych NSDAP (SA) próbował w roku 1923 wywołać w Monachium pucz przeciwko rządowi, za co został skazany w roku 1924 na pięć lat więzienia. W więzieniu zaczął pisać programową książkę „Mein Kampf” („Moja walka”), ukończoną w 1927 roku, która wkrótce stała się „biblią” nazistów. W roku 1932 kandydował w wyborach prezydenckich. Chociaż przegrał z feldmarszałkiem Paulem von Hinden-burgiem, to w wyniku wysokiego poparcia uzyskał w 1933 roku stanowisko kanclerza, czyli premiera rządu. Rok później (1934) krwawo rozprawił się z niewygodnymi towarzyszami partyjnymi podczas „nocy ... czytaj dalej

Alfred Hitchcock

admin — Wed, 05 May 2010 12:05:36 +0000

Angielski reżyser filmowy, tworzący przez większość życia w Stanach Zjednoczonych, także autor scenariuszy do swoich filmów. Pierwszy film, „The Pleasure Garden”, nakręcił w Wielkiej Brytanii w roku 1925. Cztery lata później wyreżyserował swój pierwszy film dźwiękowy „Szantaż” (1929), w którym umiejętnie wykorzystał ten nowy środek wyrazu, bez natrętnej dosłowności i manierycznej sztuczności, jaką prezentowało w dialogach ówczesne kino dźwiękowe. W roku 1939 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, do Hollywood. Działając w Ameryce, zasłynął jako twórca filmów sensacyjnych i kryminalnych. Był mistrzem nastroju, który tworzył, stosując efekty napięcia i grozy oraz nieoczekiwane rozwiązania akcji. Do perfekcji doprowadził montaż: skrótowy, a jednocześnie płynny, niezauważalny dla widza. Kredo Hitchcocka brzmiało: „Dramat to życie, z którego wymazano plamy nudy”. Był dumny ze swego perfekcyjnego rzemiosła filmowego. W roku 1948 nakręcił film „Sznur”, w którym po raz pierwszy zastosował metodę słynnych dziesięciominutowych ujęć (TMT). Było to studium psychiki człowieka dokonującego morderstwa na próbę, nakręcone w jednym wielkim ujęciu, z zachowaniem jedności miejsca, czasu i ... czytaj dalej

Hirohito

admin — Wed, 05 May 2010 12:03:47 +0000

Cesarz Japonii. Syn cesarza Yoshihito (1879-1926), zwanego Taisho. Kiedy skończył siedemdziesiąt dni życia, został oddany pod opiekę dworskich wychowawców i nauczycieli, którzy mieli go od najmłodszych lat przygotowywać do objęcia najwyższych godności w państwie. Władca według przekonań Japończyków, umacnianych propagandą, był istotą boską i należało mu się bezwzględne posłuszeństwo. Następnie uczył się w szkole dla szlachetnie urodzonych, razem w dziećmi starannie dobranymi do towarzystwa ze starych szlachetnych rodów. Kiedy miał piętnaście lat, jego ojciec zapadł na chorobę umysłową. Na młodego następcę tronu spadł obowiązek uczestniczenia zamiast ojca w uroczystościach państwowych i religijnych. Jako pierwszy władca w dziejach Japonii odbył podróż do Europy: do Francji i Anglii. Od roku 1921 był regentem aż do śmierci ojca, to znaczy do 1926 roku. Wstąpiwszy na tron w tym roku, obrał na erę swego panowania hasło „Showa”, czyli „Światły pokój”, jednakże wzorem poprzedników był władcą absolutnym. Poparł ekspansjonistyczne japońskie dążenia do zagarnięcia krajów sąsiednich. Przyzwolił w roku 1931 na podbój Mandżurii i okrucieństwa, z jakimi wojska japońskie prześladowały tamtejszą ... czytaj dalej

Hipokrates

admin — Wed, 05 May 2010 12:02:39 +0000

Największy lekarz starożytności, zwany ojcem medycyny. Główny przedstawiciel słynnej szkoły lekarskiej na rodzinnej wyspie Kos. Sztuki lekarskiej uczył się od ojca. Podróżował do Tesalii i Aten, lecząc i pogłębiając swoją wiedzę. Jego sława docierała również na Wschód. Król perski Artakserkses wezwał Hipokratesa na swój dwór, ale on nie skorzystał z zaproszenia i pozostał w Grecji. Naukę Hipokratesa i jego szkoły poznano z zachowanego zbioru 53 pism medycznych w dialekcie jońskim pt. „Corpus Hippocraticum” („Dzieła zbiorowe Hipokratesa”). Najważniejsze pisma to m.in. „Aforyzmy”, „Prognozy koskie” (zawarł w nich całe swoje doświadczenie lekarskie) i „Przysięga” – kanon etyki lekarskiej, aktualny do dziś. Inne pisma Hipokratesa dotyczą geografii lekarskiej, anatomii, patologii, chirurgii, zabiegów lekarskich, ginekologii i położnictwa. Dzieła po raz pierwszy ukazały się w druku w 1525 roku. Naczelną zasadą jego nauk było: przede wszystkim nie szkodzić (primum non nocere) i pomagać uzdrawiającym siłom natury. Hipokrates uważał, że w organizmie człowieka istnieją cztery soki: krew, śluz, żółć i czarna żółć (prawdopodobnie krew żylna). Przewaga jednego z nich w ... czytaj dalej

Heinrich Himmler

admin — Wed, 05 May 2010 12:01:19 +0000

Jeden z głównych przywódców hitlerowskich Niemiec, zbrodniarz wojenny. Otrzymał staranne wykształcenie – był z zawodu agronomem i przed objęciem wysokich funkcji w Trzeciej Rzeszy miał kurzą fermę. Po I wojnie światowej służył we Frei-korps – nacjonalistycznych oddziałach ochotniczych przeznaczonych do tłumienia ruchów rewolucyjnych. Jako zwolennik Hitlera brał w roku 1923 udział w puczu monachijskim Narodowosocjałistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP), a dwa lata później został jej członkiem. W 1929 roku stanął na czele Schutz-Staffen, czyli SS i pozostawał na tym stanowisku aż do śmierci. W latach 1930-1944 był posłem do Reichstagu. W roku 1931 wspólnie z Reinhardem Heydrichem utworzył partyjną służbę bezpieczeństwa – SD, a z R. Darre – Urząd Rasy i Osadnictwa SS. W 1933 roku rozpoczął razem z Hermannem Góringiem tworzenie obozów koncentracyjnych. Rok później przejął od Góringa zwierzchnictwo nad gestapo i odegrał (oprócz Hitlera) główną rolę w krwawej likwidacji kierownictwa SA z Ernstem Róhmem na czele, rzekomo przygotowującym zamach stanu, oraz innych przeciwników politycznych podczas „nocy długich noży”. Do wszystkich funkcji politycznych dodał od roku 1936 stanowisko ... czytaj dalej

Jan Heweliusz

admin — Wed, 05 May 2010 11:59:59 +0000

Wybitny astronom, twórca nowożytnej selenografii. Urodził się w Gdańsku, w rodzinie zamożnych mieszczan. Najpierw uczył się w szkole polskiej w Grudziądzu, a od szesnastego roku życia rozpoczął naukę w gimnazjum w rodzinnym mieście. Tam zainteresował się astronomią. Sam projektował i w większości wykonywał przyrządy potrzebne do obserwacji nieba. W roku 1640 założył w Gdańsku obserwatorium astronomiczne. Zbudował je na dachach trzech sąsiednich domów, które zakupił przy ulicy Korzennej. Obserwatorium to było w ówczesnym czasie największe na świecie i najlepiej wyposażone w Europie. Dokonał w nim wielu ważnych obserwacji, m.in. położeń planet, powierzchni Księżyca, księżyców Jowisza i Saturna oraz wielu gwiazd i zmiany blasku gwiazd zmiennych. W roku 1647 ukazała się drukiem jego pierwsza praca pt. „Selenografia”, w której opisał powierzchnię Księżyca. Praca zawierała mapy Srebrnego Globu, opracowane na podstawie własnych obserwacji. Nazwy, jakie nadał wielu obiektom, zachowały się do dziś. Heweliusz ciągle pracował nad ulepszaniem przyrządów astronomicznych. Wybudował kolejny wielki teleskop o długości 50 metrów, który nie mieścił się w obserwatorium. By móc z niego korzystać, postawił pod ... czytaj dalej