Szwedzki fizyk, chemik i astrofizyk. W roku 1895 został profesorem uniwersytetu (według innych źródeł politechniki) w Sztokholmie. Często określa się go mianem fizykochemika, gdyż prowadził prace badawcze na pograniczu tych dwóch nauk. W latach 1882-1887 pracował nad ciśnieniem osmotycznym i przewodnictwem roztworów. W wyniku tych badań stworzył teorię dysocja-cji elektrolitycznej zwaną teorią Arrheniusa. Było to odkrycie przełomowe. Zgodnie z tą teorią w roztworach elektrolitów cząsteczki rozpuszczonej substancji rozpadają się samorzutnie na jony dodatnie i ujemne. W wyniku działania pola elektrycznego jony te kierują się do odpowiednich elektrod, warunkując przewodnictwo elektryczne roztworów i zachodzące w nich reakcje chemiczne. Stosunek liczby cząsteczek zdysocjowanych do całkowitej liczby substancji rozpuszczonej nazywa się stopniem dysocjacji elektrolitycznej i zależy od koncentracji elektrolitu. Tak w uproszczeniu można objaśnić epokową teorię Arrheniusa, którą ogłosił w roku 1887. Jako astrofizyk zajmował się badaniem korony słonecznej. Jak każdemu wielkiemu umysłowi, Arrheniusowi nie wystarczała tylko fizyka i chemia. Nieobce mu były zagadnienia z geofizyki i astronomii. Uczony zajmował się także ewolucją ciał ... czytaj dalej

Jest jednym z najsłynniejszych w świecie polskich artystów plastyków. Specjalizuje się w oryginalnej dziedzinie, jaką jest tkanina artystyczna. W latach 1949-1955 kształciła się w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Sopocie oraz w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Artystka tworzy unikatowe tkaniny, strukturalne gobeliny oraz oryginalne formy przestrzenne – tkane, wiązane i splatane. W światowym tkactwie artystycznym zajmuje wysoką pozycję jako twórczyni form przestrzennych, zwanych od jej nazwiska „abakanami”. Charakteryzują się one bogatą, reliefową strukturą. Abakanowicz wykorzystała tu – zamiast tradycyjnej tkaniny, wykonywanej na krosnach – znacznie mocniejsze włókno sizalowe, otrzymywane z liści agawy. Te piękne, chociaż niezwykle pracochłonne, kompozycje mają niekiedy olbrzymie rozmiary. Słynny tkany relief, wykonany dla muzeum Noordbrabant w Holandii w latach 1970-1971 ma 200 m2!
Najbardziej znanymi cyklami prac tkackich artystki są „Abakany”, stworzone w latach 60., czy „Alteracje”- abstrakcyjne kompozycje figuralne, formowane z materiałów tekstylnych, utrwalonych żywicą. Stanowią je malownicze, choć kontrowersyjne „Głowy”, „Postacie siedzące” czy ... czytaj dalej

Pierwszy kanclerz Niemieckiej Republiki Federalnej urodził się w Kolonii. Odebrał wszechstronne wykształcenie humanistyczne na uniwersytetach we Freiburgu, Monachium i Bonn. Karierę polityczną rozpoczął w czterdziestym pierwszym roku życia, kiedy został burmistrzem w rodzinnym mieście. Poglądy polityczne Adenauera ukształtowała chrześcijańska myśl społeczna, wedle której najważniejszym filarem porządku społecznego jest rodzina. Adenauer był przeciwny próbom odgórnego wprowadzania „ładu i szczęścia społecznego”. Przez całe życie, w odróżnieniu od pruskich konserwatystów, był zwolennikiem współpracy politycznej i gospodarczej Niemiec z krajami Europy Zachodniej, a zwłaszcza z Francją. W marcu 1933 roku, sprawując nadal funkcję burmistrza Kolonii, Adenauer odmówił wywieszenia flagi hitlerowskiej na ratuszu i nie zaszczycił swą obecnością przybyłego z wizytą fuhrera. Za to został pozbawiony wszystkich godności publicznych (a był także przewodniczącym Pruskiej Rady Państwa) i przeniesiony na emeryturę. Do roku 1945 jako osoba nieprzychylna nazistom był dwukrotnie aresztowany. Po wojnie powrócił na stanowisko burmistrza Kolonii i w krótkim czasie został przywódcą chrześcijańskiej demokracji (CDU) w brytyjskiej ... czytaj dalej

Wybitny badacz i odkrywca w dziedzinie optyki, a także działacz społeczny i filantrop, urodził się w Eise-nach. Ukończył studia w zakresie nauk ścisłych na uniwersytecie w Jenie. W wieku dwudziestu trzech lat habilitował się i przyjął posadę docenta na tejże uczelni. Trzy lata później poznał Karola Zeissa, który prowadził w Jenie niewielki warsztat mechaniczno-optyczny. Abbe został współpracownikiem, a następnie wspólnikiem Zeissa. W 1870 roku mianowano go profesorem nauk matematyczno-fizycznych, a w osiem lat później dyrektorem obserwatorium astronomicznego w Jenie. Łączył obowiązki wykładowcy z pracą nad ulepszeniem mikroskopu i innych przyrządów optycznych. Jako pierwszy zastosował sztuczne oświetlenie w mikroskopie, aby uniezależnić badaczy od światła dziennego. Później wpadł na pomysł wypełniania olejkiem przestrzeni między preparatem a obiektywem. Zwiększało to zdolność rozdzielczą mikroskopu. W 1872 roku opublikował teorię mikroskopu optycznego. Jego udoskonalenia stały się tak popularne, że naśladowcy Abbego w Niemczech umieszczali na swoich mikroskopach napis: „Tak samo jak w Jenie”. Jednocześnie Abbe opracował zestaw przyborów umożliwiających rysowanie obrazów oglądanych pod mikroskopem. Potem ... czytaj dalej

Trzeci władca z dynastii Maurjów, wnuk jej założyciela, Czandragupty Maurii, największy władca w historii Indii. Pomiędzy historykami trwa spór, w którym roku wstąpił na tron: podaje się dwie daty – rok 268 lub 273 p.n.e. Początkowo próbował jak dziadek powiększyć terytorium państwa drogą podbojów. W ósmym roku swego panowania (około roku 260 p.n.e.) odniósł wielkie zwycięstwo w wojnie przeciwko Kalindze, państwu położonemu na wschodnim wybrzeżu Indii. Okrucieństwa tej wojny tak zszokowały władcę, że stał się wyznawcą buddyzmu, a przede wszystkim jego propagatorem. Stworzył ideę dhammy, która m.in. nakazywała prawdomówność, łaskawość i łagodność. Jednym z istotnych jej elementów była zasada niestosowania przemocy nie tylko wobec ludzi, ale także wobec zwierząt. Najpierw ograniczył, a następnie zabronił zabijania zwierząt na potrzeby swego stołu i stał się wegetarianinem. Władca wyrzekł się również wojen. Kładł też nacisk na dobre stosunki rodzinne. Owe zasady w formie edyktów i orędzi kazał wyryć na skałach i kolumnach w całym królestwie. Edykty zajmowały się także sprawami mniejszej wagi, jak sadzenie drzew przy drogach, budowa dróg, zakładanie wodopojów i ośrodków lekarskich dla ... czytaj dalej

Filozof grecki. Urodził się w Stagirze w Macedonii jako syn lekarza. Mając 17 lat, udał się do Aten, gdzie przez dwadzieścia lat (aż do śmierci Platona w 347 roku p.n.e.) studiował w Akademii Platońskiej. Opuścił wtedy Ateny i najbliższe pięć lat spędził w Assos w Azji Mniejszej i w Mitylenie na wyspie Lesbos, gdzie poświęcił się filozofii i biologii. Przez pewien czas był z woli króla Filipa Macedońskiego nauczycielem jego syna, późniejszego Aleksandra Wielkiego. W 335 roku p.n.e. po powrocie do Aten założył własną szkołę filozoficzną zwaną Liceum lub szkołą perypatetycką (od przechadzek mistrza z uczniami; peripatos – przechadzka). Po śmierci swego protektora, Aleksandra Wielkiego, obawiając się prześladowań, które dotknęły wtedy Macedończyków, uciekł na Eubeję i tam wkrótce zmarł. Arystoteles był najwszechstronniejszym uczonym starożytności. Położył podwaliny pod wszystkie niemal nauki. Był twórcą logiki formalnej, estetykiem, przyrodnikiem, historykiem ustrojów politycznych, etykiem, psychologiem, astronomem. Wszystkie te zagadnienia poruszał w swoich pismach. Zasadnicze poglądy filozoficzne omówił w dwóch głównych dziełach, „Metafizyka” i „Fizyka”. Teorię państwa przedstawił w ... czytaj dalej

Zwany także Macedońskim. Wybitny wódz starożytności. Syn Filipa II i Olimpias. Uczeń Arystotelesa. W 338 r. p.n.e. brał wraz z ojcem udział w słynnej bitwie pod Che-roneją, w której Filip Macedoński pokonał Greków, kładąc kres ich niepodległości. Po zamordowaniu ojca przez spiskowców w 336 r. p.n.e. objął tron i ogłosił się w Koryncie wodzem wszechhellcńskim. W 335 r. p.n.e. wyprawił się aż nad Dunaj, walcząc z Trakami i Ilirami. W czasie jego nieobecności doszło w Grecji do rozruchów, na których czele stały Teby. Po powrocie z wyprawy Aleksander dla przykładu zburzył buntownicze miasto. W 334 r. p.n.e. podjął wielką wyprawę przeciwko Persom, stojąc na czele 30 000 wojsk pieszych i 5000 konnych. Doszedłszy do rzeki Granik, odniósł tam wspaniałe zwycięstwo, w wyniku którego opanował kilka miast, m.in. Efez i Milet. Następnie podbił kraje Azji Mniejszej, gdzie w Gordionie rozciął słynny węzeł gordyjski, znajdujący się w świątyni Zeusa. Według legendy Gordios miał umieścić tam wóz i jarzmo przywiązane do dyszla za pomocą zmyślnie splątanego węzła. Wyrocznia orzekła, że kto rozpłacze węzeł, ten zdobędzie władzę nad Azją. Aleksander Wielki przeciął węzeł mieczem. W 333 r. p.n.e. zwyciężył króla ... czytaj dalej