Henrik Ibsen

Wybitny dramatopisarz norweski. Pochodził z miasteczka Skien w południowej Norwegii. Jego ojciec był zamożnym armatorem i kupcem. Po krachu finansowym przedsiębiorstwa ojca piętnastoletni Henrik Ibsen musiał przyjąć posadę pomocnika aptekarskiego w Grimstad. Tu napisał swój pierwszy dramat „Ka-tylina” (wydany w 1850 r.). W latach 1851— 1856 był współpracownikiem i reżyserem teatru w Bergen, by następnie przenieść się do Christianii (dawna nazwa Oslo), gdzie w latach 1857-1864 piastował stanowisko dyrektora artystycznego tamtejszego teatru. Dla obu teatrów pisał sztuki, m.in. „Rycerze północy” (1857), „Komedia miłości” (1862). Od początku dążył do stworzenia norweskiego teatru narodowego, stąd w jego twórczości przewijały się wątki z ludowych legend i fakty z historii Norwegii. W ojczyźnie czuł się jednak niedoceniany, a ponadto miał żal do rodaków, że nie udzielili Duńczykom pomocy w wojnie duńsko-pruskiej. Jego reakcją był wyjazd za granicę (1864-1891), najpierw do Włoch, a następnie do Niemiec. Światową sławę zyskał dwoma poematami dramatycznymi, napisanymi za granicą: „Brand” (1866) i „Peer Gynt” (1867). Pierwszy z nich był utworem pełnym gniewu na wszystkich, którzy zdradzają szlachetne ideały i prezentują postawy oportunistyczne; jednocześnie wyrażał apoteozę ludzi o niezłomnych zasadach moralnych. Peer Gynt – tytułowy bohater drugiego utworu, jest bezwzględnym przedsiębiorcą, który wszystko w życiu podporządkował interesom i zdobywaniu majątku. Jako starzec uświadomił sobie, że jedynie miłość była w jego życiu wartością najwyższą i szansą dla jego człowieczeństwa. Sławny dramat „Podpory społeczeństwa” (1877) był momentem przełomowym w postawie pisarskiej Ibsena. Prezentował bowiem tak charakterystyczną dla jego późniejszej twórczości ostrą i bezwzględną krytykę moralności mieszczańskiej, opartej na fałszu, dwulicowości i egoizmie. Postawę tę zaprezentował w jednym z najdoskonalszych dramatów współczesnych „Nora” („Dom lalki”, 1879). Do innych wybitnych dzieł Ibsena należą m.in.: „Upiory” (1881), „Wróg ludu” (1882), „Dzika kaczka” (1884). Pisał także wiersze, poematy, artykuły. Do historii literatury przeszedł przede wszystkim jako dramatopisarz – jego sztuki należą do dziś do światowego kanonu teatralnego.