Fryderyk Engels

Niemiecki myśliciel, działacz rewolucyjny i producent tekstyliów. Był synem bogatego fabrykanta, właściciela zakładów włókienniczych. Nie ukończywszy szkoły średniej, zaczął pracować w biurze jednej z fabryk ojca, a następnie w dużej firmie handlowej w Bremie. W latach 1841-1842 odbywał służbę wojskową w Berlinie. W tym mieście poznał młodoheglistów, którzy wywarli wpływ na kształtowanie się jego światopoglądu. W latach 1842-1844 przebywał w Manchesterze w Anglii, pracując w zarządzie fabryki, której współwłaścicielem był jego ojciec. W roku 1844 wyjechał do Paryża – tam poznał Karola Marksa, z którym się zaprzyjaźnił. Zaczął wraz z nim działać w organizacjach robotniczych, m.in. w Związku Komunistów. Na polecenie związku Marks i Engels opracowali w latach 1847-1848 słynny „Manifest komunistyczny”, w którym przedstawili założenia ideologiczne tej organizacji. W okresie Wiosny Ludów, w latach 1848-1849, przebywał w Niemczech, prowadząc ożywioną działalność publicystyczną i biorąc udział w walkach. W latach 1850-1870 pracował ponownie w Manchesterze. Przez cały czas znajomości z Marksem wspierał go materialnie i doktrynalnie. Jego pisma filozoficzne poświęcone są głównie obronie i wyjaśnianiu pism Marksa. W przeciwieństwie do materializmu historycznego swego przyjaciela, przedstawił nową formułę tej doktryny, ściśle wzorowaną na logice Hegla, później nazwaną materializmem dialektycznym. Od roku 1870 mieszkał w Londynie; został działaczem Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników, tzw. Międzynarodówki I. W 1871 roku zaangażował się w obronę Komuny Paryskiej – rewolucyjnej rebelii wznieconej przez robotników, krwawo stłumionej przez wojska rządowe. Według marksizmu, doktryny politycznej, którą współtworzył z Marksem, proletariat powinien przejmować władzę w wyniku rewolucji, by następnie po zniszczeniu klasy posiadającej, stworzyć społeczeństwo komunistyczne. W obronie marksizmu pisał wiele listów do ówczesnych działaczy ruchu robotniczego, w których wyjaśniał podstawowe tezy materializmu historycznego i dialektycznego. Był także autorem prac, m.in. „Zarysu krytyki ekonomii politycznej”, „Rozwoju socjalizmu od utopii do nauki”, „Pochodzenia rodziny, własności prywatnej i państwa”, a także nie dokończonej „Dialek-tyki przyrody”. Zgodnie z ostatnią wolą po śmierci został spalony, a jego prochy wrzucono do morza u wybrzeży Anglii.