Eratostenes z Cyreny

Grecki filozof, matematyk, astronom i geograf. Zajmował się także filologią, historią i muzyką. Sam nazwał się Filologiem. Pochodził z Cyreny, starożytnej kolonii greckiej znajdującej się na terenie dzisiejszej Libii. Od roku 236 zarządzał Biblioteką Aleksandryjską, dokonując krytycznego uporządkowania zbiorów. Pierwszy dokonał pomiaru południka ziemskiego. Obserwując Ziemia    Słońce z dwóch miejsc leżących w przybliżeniu na tym samym południku, stwierdził, że w chwili gdy w Syene (obecny Asuan w Egipcie) Słońce znajduje się w zenicie, w Aleksandrii odległość do zenitu wynosi 7° 12′ (jedną pięćdziesiątą kąta pełnego). Wyciągnął z tego wniosek, że kąt środkowy odpowiadający łukowi południka między obu miejscowościami równy jest także jednej piątej kąta pełnego, a więc obwód południka wynosi 50 odległości z Syene do Aleksandrii. Południk zatem (zwany przez uczonego promieniem Ziemi) ma długość 40 tysięcy stadiów, co w przeliczeniu wynosi 6300 kilometrów i jest zbliżone do rzeczywistej długości (6368 km). Eratostenes wyznaczył także kąt nachylenia eklip-tyki do równika niebieskiego. Wynalazł nową metodę pomiarów, polegającą na obliczaniu szerokości geograficznej na podstawie danych astronomicznych, stworzeniu sieci południków i równoleżników oraz wykorzystaniu odkryć geograficznych i pomiarów dokonanych przez podróżników. Twierdził, że płynąc na zachód od Gibraltaru, można dotrzeć do Indii. Napisał dzieło astronomiczne „Calasterismi”, będące opisem konstelacji niebieskich. Podstawowym dziełem są „Geografumena” („Geographica”) w trzech księgach, zawierające podstawy geografii matematycznej i fizycznej. Z osiągnięć matematycznych znane jest sito Eratostenesa, czyli metoda wyznaczania wszystkich liczb pierwszych (podzielnych przez 1 i przez siebie) mniejszych od dowolnie wybranej. Jako filolog, Eratostenes napisał rozprawę o starej komedii „Peri komodias”. Zajmował się również badaniami twórczości Homera. Ustalił datę zdobycia Troi na 1184 r. p.n.e., co w świetle współczesnych badań nie wydaje się dalekie od prawdy. Do naszych czasów dotrwały też fragmenty jego utworów poetyckich. Nie mogąc się pogodzić z utratą wzroku, w wieku 80 lat popełnił samobójstwo przez zagłodzenie się.