Jeden z najwybitniejszych malarzy polskich XX wieku. W latach 1903-1908 studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych u Józefa Mehoffera i Jana Stanisławskiego. Równocześnie był studentem filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W roku 1908 wyjechał do Francji i osiadł na stałe w Paryżu. Początkowo malował pod wpływem Puvisa de Chavannesa (m.in. „Chrzest w Jordanie”- Hornage a Puvis de Chavannes ok. 1909) oraz Marcela Groma-ire’a, z którym się później zaprzyjaźnił (Gromaire namalował kilka portretów Makowskiego). W latach 1912-1913 uległ wpływowi kubizmu. Po wybuchu I wojny światowej wyjechał do Bretanii, do Władysława Slewińskiego. Do Bretanii wracał kilkakrotnie, by – zafascynowany jej surowym krajobrazem -uprawiać realistyczne malarstwo rodzajowe i pejzażowe (m.in. „Rybak z fajką” 1917). Od roku 1921 zaczął z upodobaniem malować dzieci (m.in. „Kapela dziecięca” 1922, „Karnawał dziecięcy” 1929). Świat dziecka pociągał go swą szczerością i bezpośredniością. W roku 1923 związał się z międzynarodową grupą malarzy, z którą wystawiał prace w modnej wówczas Galerii Berthe Weill. Obrazy te nosiły już znamiona indywidualnego stylu malarza, który ... czytaj dalej

Twórca i prorok islamu, a także prawodawca. Pochodził z Mekki z rodziny kupieckiej, z plemienia Kurajszytów. Najpierw trudnił się pasterstwem, potem był przewodnikiem karawan kupieckich. Mając dwadzieścia pięć lat, ożenił się ze starszą od siebie bogatą wdową, Chadidżą. Usłyszawszy o jedynym Bogu od Żydów i chrześcijan żyjących w Mekce, w wieku czterdziestu łat nabrał przeświadczenia, że jedyny Bóg panujący nad całym wszechświatem objawił mu się za pośrednictwem archanioła Gabriela i przeznaczył go do szerzenia prawdziwej wiary. Najpierw zaczął nauczać wśród rodziny i znajomych, a następnie, od roku 613 – publicznie. W miarę jak jego nauki zyskiwały zwolenników, władze Mekki uznały go za osobę niebezpieczną, podważającą ich autorytet. W trosce o własne bezpieczeństwo Mahomet wraz z grupą zwolenników uciekł w roku 622 do Medyny. Ucieczka ta zwana hidżrą stanowiła punkt zwrotny w życiu Mahometa, którego zwolennicy zaczęli nazywać Prorokiem (od hidżry liczą się lata w kalendarzu islamskim i era muzułmańska). Wkrótce liczba jego zwolenników wyraźnie wzrosła, a on sam, uzyskawszy znaczące stanowisko w mieście, założył gminę islamską i stał się w niej niemalże władcą absolutnym. Gdy nową ... czytaj dalej

Indyjski myśliciel, ostatni reformator dźinizmu, organizator wspólnoty dźinijskiej. Urodził się w północnych Indiach w rodzinie królewskiej jako młodszy syn władcy. Wychowywał się w dostatku. Był żonaty, miał córkę. W wieku trzydziestu lat porzucił bogactwo, rodzinę i dotychczasowe wygodne życie, postanowił bowiem szukać prawdy i oświecenia duchowego. Został mnichem w klasztorze Parswanatha, słynącym z surowych zasad. Przez dwanaście lat żył w skrajnym ubóstwie, przestrzegając surowej ascezy, obowiązującej w klasztorze. Większość czasu spędzał na głębokiej medytacji i rozmyślaniach. Często pościł, nie miał żadnych przedmiotów osobistych, nawet garnuszka do picia wody. Miał tylko jedną szatę, ale i tej się pozbył i chodził nagi, żyjąc z jałmużny. Jego ciało było pogryzione przez insekty, których nie tylko nie zwalczał, ale też nie pozwalał innym, żeby to robili. Mimo że w Indiach ludzie byli przyzwyczajeni do „świętych ludzi”, to jednak postawa i wygląd Mahawiry budziły zdumienie i narażały go na kpiny, obelgi i razy, które znosił bez sprzeciwu. W wieku czterdziestu dwóch lat Mahawira doszedł do wniosku, że osiągnął oświecenie duchowe. Ostatnie trzydzieści lat życia spędził na ... czytaj dalej

Żeglarz portugalski w służbie Hiszpanii, podróżnik, jeden z największych odkrywców wszech czasów. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. W młodości zaciągnął się do wojska i brał udział w portugalskich wyprawach wojennych do Indii (1505-1511) oraz do Maroka (1513), podczas których dosłużył się stopnia oficera. Relacje żeglarzy z wcześniejszych wypraw nasunęły Magellanowi myśl o istnieniu krótszej drogi na słynne wówczas Wyspy Korzenne (Moluki). Szlak miał prowadzić na zachód, przez Ocean Atlantycki. Po uzyskaniu aprobaty króla hiszpańskiego Karola 1 20.września 1519 roku Magellan wyruszył na czele 5 okrętów i 265 członków załogi na Wyspy Korzenne. W styczniu 1520 roku dopłynął do La Platy. Z powodu buntu załogi i ostrej zimy zmuszony był zatrzymać się w zatoce San Julian, u wybrzeży Patagonii. W październiku odkrył cieśninę nazwaną później jego imieniem (Cieśnina Magellana). 28 listopada wyprawa wypłynęła wreszcie na łagodne wody oceanu, całkowicie odmiennego od burzliwych wód Oceanu Atlantyckiego. Marynarze nadali mu nazwę „El Pacifico” – Spokojny. Magellan nazwał go Morzem Spokojnym. 6 marca 1521 roku wyprawa dotarła do zielonych wysp, które po trudach podróży wydawały się ... czytaj dalej

Generał polski. Pochodził ze wsi niedaleko Lwowa. Uczęszczał do gimnazjum w Drohobyczu. Po zdaniu matury studiował na polonistyce i filozofii na uniwersytecie we Lwowie. Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany – służył w armii austriackiej jako oficer piechoty. Po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił w roku 1918 do Wojska Polskiego. Po awansie na stopień pułkownika zajmował w polskiej armii stanowiska dowódcze. Był m.in. dowódcą 81. Pułku Piechoty i dowódcą piechoty 8. Dywizji. W roku 1938 został dowódcą 10. Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej. Stojąc na czele tej brygady, bronił Lwowa we wrześniu 1939 roku, a po wkroczeniu do Polski wojsk radzieckich przedostał się 19 września 1939 roku na Węgry. Stamtąd ze swoimi żołnierzami przedarł się do Francji, gdzie został mianowany generałem brygady. Był współorganizatorem i dowódcą formacji Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. W listopadzie i grudniu dowodził utworzoną we Francji 1. Dywizją Piechoty. Najpierw zorganizował, a następnie został dowódcą 10. Brygady Kawalerii Pancernej, która walczyła od roku 1940 w obronie Francji. Po kapitulacji Francji w czerwcu tego roku generał Stanisław Maczek przedostał się do Wielkiej ... czytaj dalej

Historyk, filozof i dyplomata włoski, jeden z najwybitniejszych pisarzy politycznych i społecznych odrodzenia. Pochodził z Florencji. W latach 1498-1512 zajmował w republice florenckiej ważne stanowisko sekretarza kancelarii republiki i w ramach swoich obowiązków odbywał podróże dyplomatyczne, m.in. do Francji, Niemiec i Szwajcarii. Po powrocie Medyceuszów i wprowadzeniu władzy książęcej jako stronnik republiki był podejrzewany o udział w spisku, został wtrącony do więzienia (1512-1513). Wroku 1513 skazano go na wygnanie, z którego powrócił do Florencji po sześciu latach (1519). Nie zrywając z kręgami republikańskimi, szukał zbliżenia z Medyceuszami, co dla niego oznaczałoby powrót do polityki. W tym czasie zajął się także działalnością pisarską. Machiavelli, wszechstronnie wykształcony, był znakomitym obserwatorem życia, a swoje spostrzeżenia potrafił ująć w niezwykle celnych sformułowaniach i sądach. Do jego najwybitniejszych prac należą: „Dialoghi dell’arte della guerra” („Dialogi
0    sztuce wojennej”, 1521), „I discorsi sopra la prima deca di Tito Livio” („Uwagi Machiawela wysnute z Liwiusza historii rzymskiej”, 1531)
1    „Książę” (1532) – ... czytaj dalej

Polityk polski, marszałek Sejmu Czteroletniego, syn kanclerza wielkiego koronnego. W domu odebrał staranne wykształcenie i wychowanie. Służył w husarii w stopniu rotmistrza. W latach 1756-1766 był posłem na sejmy, również na sejm konwokacyjny (1764), czyli pierwszy sejm w okresie bezkrólewia zwoływany przez prymasa w celu ustalenia miejsca i czasu elekcji (wyboru króla). Na sejmie tym Stanisław Małachowski domagał się ograniczenia władzy hetmańskiej i liberum veto. W latach 1776-1780 był członkiem Rady Nieustającej (najwyższej władzy rządowo-administracyjnej w Rzeczypospolitej czasu rozbiorów ustanowionej pod naciskiem Rosji). W latach 1780-1792 sprawował funkcję referendarza wielkiego koronnego – urzędnika przyjmującego skargi i prośby od obywateli i referującego je kanclerzowi lub królowi. Piastując stanowiska publiczne, zyskał powszechny szacunek za swoją prawość. W uznaniu zasług został w roku 1788 wybrany na marszałka Sejmu Czteroletniego. Funkcję tę sprawował do roku 1792. Jako marszałek sejmu był związany ze Stronnictwem Patriotycznym. Popierał mieszczan w dążeniach do zwiększenia ich praw politycznych. Uczestniczył w przygotowywaniu Konstytucji 3 maja oraz w jej uchwaleniu. Po przystąpieniu króla Stanisława ... czytaj dalej

Generał amerykański, jeden z głównych przywódców alianckich podczas II wojny światowej. Był synem generała Arthura Mac Arthura. W 1903 roku ukończył słynną Akademię Wojskową Stanów Zjednoczonych w West Point z najwyższymi notami. W ciągu dziesięciu lat po ukończeniu akademii służył w armii jako młodszy oficer-inżynier. W roku 1914 spędził kilkanaście miesięcy w Meksyku w Veracruz, który okupowała armia amerykańska. Przez cztery lata pracował w sztabie generalnym. W latach 1917-1918 brał udział w I wojnie światowej. Po zakończeniu wojny został komendantem akademii w West Point (1919-1922). W latach 1922-1925 przebywał na Filipinach, a po powrocie do kraju otrzymał w roku 1930 nominację na szefa sztabu wojsk lądowych. W latach 1935-1936 wysłano go na Filipiny na czele akcji wojskowej. W roku następnym (1937) przeszedł w stan spoczynku w armii amerykańskiej i rozpoczął służbę w armii filipińskiej w stopniu feldmarszałka. Po czterech latach (1941) powrócił do armii Stanów Zjednoczonych, żeby objąć naczelne dowództwo amerykańskich sił zbrojnych na Dalekim Wschodzie. Po inwazji Japonii na bazę amerykańskiej marynarki wojennej w Pearl Harbor na Hawajach (główną bazę Floty Pacyfiku) 7 grudnia 1941 roku i ... czytaj dalej

Wybitny polski kompozytor i dyrygent. Początkowo muzyki uczył się w domu. Mając 9 lat, napisał swój pierwszy utwór na fortepian. Po zdaniu matury rozpoczął studia na wydziale matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie studiował w konserwatorium warszawskim zarówno w klasie fortepianu (dyplom w 1936 r.), jak i w klasie kompozycji (dyplom w 1937 r.). W czasie II wojny światowej utrzymywał się z gry na fortepianie w warszawskiej kawiarni „Sztuka i Moda”. Po wojnie oprócz komponowania zajął się także dyrygenturą swoich utworów. Szybko zyskał światową sławę. W początkowym okresie twórczości korzystał ze zdobyczy neoklasycyzmu (kierunku w muzyce 1. poł. XX w. nawiązującego do klasycyzmu i baroku) oraz folkloru. Wtedy powstały „Wariacje symfoniczne” (1938), „Mała suita” (1951), „Koncert na orkiestrę” (1954). Po okresie fascynacji neoklasycyzmem wykształcił własny styl, wykorzystujący m.in. zdobycze aleatoryzmu, stawiającego na elementy przypadku zarówno podczas komponowania utworu, jak i podczas jego wykonywania. Do tego nurtu zalicza się m.in. „Muzykę żałobną” (1958), „Gry weneckie” (1961), „Trzy poematy Henri Michaux” (1963), „II Symfonię” (1967), „Livre ... czytaj dalej

Niemiecki teolog i reformator religijny. Twórca luteranizmu i Kościoła ewangelicko-augsburskiego. Urodził siew niezamożnej, bardzo religijnej rodzinie górnika w Saksonii. Był wychowywany surowo. Szkoły w Mansfeld, Magdeburgu i Eisenach ukończył dzięki szczodrości zamożnych mieszczan. W roku 1501 został studentem prawa na uniwersytecie w Erfurcie, gdzie w 1505 roku złożył egzamin magisterski. Po ukończeniu studiów wstąpił do zakonu augustianów i dwa lata później otrzymał święcenia. W wyniku protekcji elektora saskiego objął w 1508 roku nowo utworzoną katedrę filozofii moralnej na uniwersytecie w Wittenberdze. W roku 1512 uzyskał doktorat z teologii, a następnie został profesorem na wydziale teologicznym. W roku 1514 z polecenia papieża (chcąc pozyskać środki na dokończenie budowy Bazyliki Świętego Piotra w Rzymie) prowadzono ożywioną akcję sprzedaży odpustów darowujących kupującemu kary za dotychczasowe grzechy (papież Leon X ogłosił nawet specjalną listę odpustów). Luter występował przeciwko takim praktykom w kazaniach, twierdząc, że darowanie kar za grzechy zależy wyłącznie od łaski Boga, a jedynym źródłem wiary jest Biblia. 31 października 1517 roku na drzwiach wittenber-skiego kościoła przybił swoje 95 tez ... czytaj dalej